“ทำไมแบตโทรศัพท์ถึงเสื่อม” “การใช้ AI เกี่ยวอะไรกับภาวะโลกร้อน” หรือ “ทำไมบางครั้งฝนตกไม่หนัก แต่น้ำกลับท่วม” คำถามใกล้ตัวเหล่านี้อาจเริ่มหาคำตอบได้จาก Google หรือ AI แต่เมื่อพบคำอธิบายที่ต่างกัน หรือยังไม่แน่ใจว่าข้อมูลใช้กับเรื่องที่สงสัยได้หรือไม่ การอ่านงานวิจัยเป็นอีกทางเลือกที่ช่วยให้เข้าใจเหตุผลและพิจารณาคำตอบจากหลักฐาน แทนที่จะรู้เพียงว่าอะไรเกิดขึ้น เราอาจเข้าใจเพิ่มว่าเกิดขึ้นได้อย่างไร และภายใต้เงื่อนไขใด

เราไม่จำเป็นต้องค้นงานวิจัยต่อทุกคำถาม แต่ถ้าอยากรู้มากกว่า “คำตอบคืออะไร” เปลี่ยนเป็น “คำตอบนี้มีที่มาที่ไปอย่างไร และมีหลักฐานอะไรสนับสนุนบ้าง” สามารถใช้ฐานข้อมูลวิชาการควบคู่กับ Google และ AI ได้ และจุดเริ่มต้นอาจง่ายกว่าที่คิด เราจึงอยากชวนให้ลองเปลี่ยน “ความสงสัย” ให้กลายเป็นการค้นหาทางวิชาการ แล้วนำไปค้นต่อในฐานข้อมูลออนไลน์ เช่น ScienceDirect, Scopus และ SpringerLink ที่สำนักหอสมุด มจธ. มีให้บริการกัน

อยากค้นงานวิจัย เริ่มจากคำไหนดี?

ลองเริ่มจากคำถามใกล้ตัวอย่าง “ทำอย่างไรให้ผิวไม่แก่?” หากนำคำว่า “ผิวไม่แก่” หรือพิมพ์คำถามทั้งประโยคลงใน Google เราอาจพบข้อมูลมากมาย ตั้งแต่บทความสุขภาพ คำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ เว็บไซต์ผลิตภัณฑ์ ไปจนถึงประสบการณ์ของผู้ใช้งาน ส่วน AI อาจช่วยสรุปประเด็นให้เห็นภาพรวมได้รวดเร็ว คำตอบจากสิ่งเหล่านี้ทำให้เราเข้าใจภาพรวม รู้จักคำศัพท์ หรือมองเห็นประเด็นที่ควรค้นต่อได้อย่างรวดเร็ว แต่หากต้องการรู้ว่า ข้อมูลนั้นมีหลักฐานอะไรสนับสนุน ศึกษาในกลุ่มใด ใช้วิธีอะไร และผลการศึกษามีข้อจำกัดอย่างไร การอ่านงานวิจัยจะช่วยให้เราตรวจสอบที่มาของข้อมูลและทำความเข้าใจประเด็นนั้นได้ละเอียดขึ้น แต่ปัญหาคือ “เราควรใช้คำอะไรในการสืบค้น?” 

การค้นในฐานข้อมูลอาจเริ่มจาก Semantic Search ซึ่งพิจารณาความหมายและบริบทของคำค้นหรือคำถามเพื่อหาเนื้อหาที่เกี่ยวข้อง ในระบบที่รองรับการค้นด้วยภาษาธรรมชาติ เราอาจพิมพ์คำถาม เช่น How does sunlight contribute to skin aging? แล้วนำคำศัพท์จากผลการค้นมาใช้ใน Keyword Search ซึ่งเป็นการค้นด้วยคำหรือวลีที่เราระบุ ซึ่งจะมีรูปแบบการสืบค้นคำในงานวิจัยที่เจาะจงไปยังประเด็นที่สนใจได้มากขึ้น ทั้งสองวิธีใช้ร่วมกันได้ และบางระบบก็ผสานการค้นทั้งสองรูปแบบไว้ด้วยกัน โดยวิธีค้นหาที่ใช้ได้อาจแตกต่างกันตามฐานข้อมูลและสิทธิ์การใช้งาน

ควรค้นเป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ? แม้ฐานข้อมูลบางแห่งจะรับคำค้นภาษาไทยได้ แต่การใช้ Keyword ภาษาอังกฤษที่ตรงกับเรื่องที่สนใจช่วยให้ค้นบทความภาษาอังกฤษได้ตรงกับคำที่ใช้ในงานวิจัยมากขึ้น ทั้งนี้ ควรตรวจสอบว่าฐานข้อมูลออนไลน์ที่ใช้งานรองรับการค้นด้วยภาษาใดบ้าง

จากคำถามกว้าง ๆ อย่าง “ทำอย่างไรให้ผิวไม่แก่?” เราอาจเลือกประเด็นที่อยากรู้ให้ชัดขึ้น เช่น “แสงแดดเกี่ยวข้องกับการแก่ของผิวอย่างไร?” จากนั้นแยกคำถามออกเป็น แนวคิดหลัก (Concept) ก่อนเลือก คำค้น (Keyword) ที่ใช้แทนแต่ละแนวคิดในงานวิชาการ

เมื่อได้คำค้นแล้ว เราสามารถเลือกคำจากแต่ละแนวคิดมาเชื่อมกัน เช่น "skin aging" AND "ultraviolet radiation" เพื่อค้นงานที่เกี่ยวข้องกับทั้งการแก่ของผิวและรังสี (อ่านวิธีแยกแนวคิดและพัฒนาคำค้นเพิ่มเติมได้ในบทความ ตั้งโจทย์ให้ชัด ก่อนค้นงานวิจัยใน ScienceDirect)

Keyword เดียว ค้นต่อได้มากกว่าหนึ่งฐานข้อมูล

เมื่อได้ Keyword แล้ว เราไม่จำเป็นต้องหยุดอยู่ที่ฐานข้อมูลออนไลน์เพียงแห่งเดียว เพราะคำค้นเดียวกันสามารถนำไปทดลองค้นได้อีกในหลายฐานข้อมูล เช่น ScienceDirect, Scopus และ SpringerLink เพื่อสำรวจงานที่เกี่ยวข้องและปรับการค้นให้ตรงกับสิ่งที่อยากรู้มากขึ้น 

ScienceDirect เหมาะสำหรับการค้นและอ่านบทความวารสารหรือหนังสือที่เผยแพร่บนแพลตฟอร์มของ Elsevier ตัวอย่างเช่น เมื่อค้นคำว่า skin aging เราอาจพบงาน Environmentally-Induced (Extrinsic) Skin Aging: Exposomal Factors and Underlying Mechanisms ของ Jean Krutmann และคณะ ตีพิมพ์ใน Journal of Investigative Dermatology ปี 2021 ซึ่งอธิบายการแก่ของผิวที่สัมพันธ์กับปัจจัยภายนอก รวมถึงปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมและกลไกที่เกี่ยวข้อง จากงานนี้ยังสามารถต่อยอดคำค้นไปเป็น extrinsic skin aging, skin exposome, environmental skin aging หรือ air pollution AND skin aging ได้อีก

นอกจากนี้ เรายังสามารถนำ Keyword เดิมไปค้นต่อใน Scopus ซึ่งเป็นฐานข้อมูลดัชนีและสาระสังเขปที่ครอบคลุมเอกสารวิชาการจากหลายสำนักพิมพ์ พร้อมข้อมูลการอ้างอิง จึงช่วยให้เราตามดูได้ว่า งานหนึ่งถูกอ้างถึงในงานใด มีผลงานใดศึกษาเรื่องใกล้เคียงกัน หรือนักวิจัยและวารสารใดมีผลงานในประเด็นนั้นหรือ SpringerLink – Journal (แพลตฟอร์ม SpringerLink หรือชื่อปัจจุบัน Springer Nature Link) ซึ่งรวบรวมเนื้อหาทางวิชาการของ Springer Nature ทั้งวารสาร หนังสือ และเนื้อหาในหลากหลายสาขา พร้อมตัวกรองตามประเภทเอกสาร ปีเผยแพร่ และสาขาวิชา 

เมื่อแหล่งความรู้ไม่ได้อยู่แค่ในห้องสมุด

คำถามธรรมดาหนึ่งคำถามอาจเป็นจุดเริ่มต้นของการค้นคว้าที่พาเราไปพบทั้งคำตอบ หลักฐาน และคำถามใหม่ ครั้งต่อไปเมื่อสงสัยเรื่องใกล้ตัว เราอาจเริ่มจาก Google หรือ AI เพื่อทำความเข้าใจภาพรวม แล้วลองค้นงานวิจัยในฐานข้อมูลออนไลน์เพิ่มเติมเมื่ออยากรู้ถึงเหตุผลและหลักฐานที่อยู่เบื้องหลังคำตอบ การใช้เครื่องมือเหล่านี้ควบคู่กันช่วยให้เราเข้าใจเรื่องที่สนใจได้รอบด้านขึ้น ฐานข้อมูลออนไลน์จึงไม่ได้มีไว้เฉพาะการทำรายงานหรืองานวิจัย แต่ยังเป็นอีกช่องทางในการค้นหาคำตอบจากชีวิตประจำวันอย่างมีที่มาที่ไปและตรวจสอบได้

สำนักหอสมุด มจธ. ให้บริการฐานข้อมูลออนไลน์ ScienceDirect, Scopus และ SpringerLink – Journal รวมถึงฐานข้อมูลออนไลน์อื่น ๆ สำหรับนักศึกษา อาจารย์ และบุคลากร เพื่อสนับสนุนการเรียนรู้และการค้นคว้า สามารถดูรายละเอียดและวิธีเข้าใช้งานได้ที่ www.lib.kmutt.ac.th/online-resources ในเมนูบริการ > ทรัพยากรออนไลน์> Reference Database วารสารวิชาการเพื่อการอ้างอิง