สำรวจโลกการแสดงเสมือนในยุค Generative AI

ลองจินตนาการว่า วันหนึ่งเราเข้าไปชมการแสดงที่ไม่มีนักแสดงตัวจริงอยู่บนเวที ตัวละครที่ปรากฏตรงหน้าสามารถแสดงสีหน้า ท่าทาง พูดคุย และตอบสนองต่อผู้ชมได้อย่างเป็นธรรมชาติ แต่ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นจากระบบดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์

เทคโนโลยีดิจิทัลกำลังเปลี่ยนแปลงวงการศิลปะการแสดงอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะ การแสดงเสมือน (Virtual Performance) ที่สามารถสร้างตัวละคร อารมณ์ พฤติกรรม และปฏิสัมพันธ์ขึ้นผ่านระบบดิจิทัล โดยไม่จำเป็นต้องพึ่งพาร่างกายของนักแสดงจริงในรูปแบบเดิม

การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวนำไปสู่คำถามสำคัญว่า “เมื่อการแสดงไม่ได้เกิดจากร่างกายและประสบการณ์ของมนุษย์โดยตรง สิ่งใดคือความจริงหรือความแท้จริงของการแสดง?” โดยเฉพาะเมื่อ ปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (Generative AI) สามารถสร้างและปรับเปลี่ยนเนื้อหา พฤติกรรม และรูปแบบการแสดงได้ด้วยตนเองมากขึ้น

บทความงานวิจัยเรื่อง “Transforming performance subjectivity under generative AI: On the authenticity and simulacra of virtual performance” ของ Assoc.Prof. Peter Nigel Power และ Hui Wang กลุ่มสาขาการวิจัยเชิงกลยุทธ์: ศิลปะและการออกแบบนวัตกรรม (Art & Design innovation), สังคมแห่งการเรียนรู้และสร้างสรรค์ (Digital Transformation), สื่อสร้างสรรค์ (Creative Media) คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และการออกแบบ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี งานวิจัยนี้จึงศึกษาการเปลี่ยนแปลงแนวคิดเรื่อง ความแท้จริง (Authenticity) และ ตัวแทนจำลองหรือโลกจำลอง (Simulacra) ในการแสดงเสมือน เพื่อทำความเข้าใจว่าความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ เทคโนโลยี และศิลปะกำลังเปลี่ยนไปอย่างไร โดยวัตถุประสงค์ของงานวิจัยมุ่งศึกษาประเด็นสำคัญ ได้แก่

1. วิเคราะห์ปัญหาเรื่อง ความแท้จริงของการแสดงเสมือน ในยุคเทคโนโลยีดิจิทัลและ Generative AI

2. ศึกษาว่าการแสดงเสมือนค่อย ๆ เปลี่ยนจากการเลียนแบบการแสดงของมนุษย์ไปสู่การสร้างสัญลักษณ์และเนื้อหาด้วยระบบของตนเองอย่างไร

3. ทำความเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่าง เทคโนโลยี ความเป็นมนุษย์ อารมณ์ และประสบการณ์ของผู้ชม

4. เสนอแนวทางในการสร้างสมดุลระหว่างนวัตกรรมทางเทคโนโลยีกับคุณค่าทางมนุษยศาสตร์ในการสร้างสรรค์งานศิลปะ

งานวิจัยนี้ชี้ให้เห็นว่าเทคโนโลยีไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือใหม่สำหรับสร้างงานศิลปะ แต่กำลังเปลี่ยนคำถามพื้นฐานว่า “ใครคือผู้สร้างการแสดง และอะไรทำให้การแสดงนั้นมีความจริงหรือความแท้จริง”

รูปที่ 1 : Xinhua AI Anchor

เมื่อ AI สามารถสร้างตัวละคร อารมณ์ และพฤติกรรมได้มากขึ้น เส้นแบ่งระหว่าง “การแสดงของมนุษย์” กับ “การแสดงที่สร้างโดยระบบ” จึงเริ่มไม่ชัดเจนเหมือนเดิม ดังนั้น อนาคตของศิลปะการแสดงจึงอาจไม่ได้อยู่ที่การเลือกระหว่าง มนุษย์กับเทคโนโลยี แต่เป็นการค้นหาวิธีให้ทั้งสองสิ่งทำงานร่วมกัน โดยรักษาคุณค่าของประสบการณ์และความเป็นมนุษย์ไว้ท่ามกลางความก้าวหน้าของ AI

เทคโนโลยีสามารถสร้าง “ความสมจริง” ได้มากขึ้น แต่ความแท้จริงของศิลปะยังต้องอาศัยการไตร่ตรองถึงประสบการณ์ ความรู้สึก และคุณค่าของมนุษย์ควบคู่กันไป

สามารถติดตามผลงานการวิจัยของ Assoc.Prof. Peter Nigel Power ได้ที่ Link นี้

https://kirim.kmutt.ac.th/converis/portal/detail/Person/54116406?lang=de_DE

เอกสารอ้างอิง

Wang, H. & Power, P.N. (2026). Transforming performance subjectivity under generative AI: On the authenticity and simulacra of virtual performance. Humanities, Arts and Social Sciences Studies, 26(1),93–106. https://doi.org/10.69598/hasss.26.1.277550

https://so02.tci-thaijo.org/index.php/hasss/article/view/277550/188379