ในปัจจุบัน การยศาสตร์ (Ergonomics) หรือศาสตร์ที่มุ่งเน้นการออกแบบงานและสภาพแวดล้อมให้สอดคล้องกับขีดความสามารถของมนุษย์ ได้รับความสำคัญอย่างยิ่งในภาคอุตสาหกรรมของประเทศไทย เนื่องจากมีบทบาทในการลดความเสี่ยงด้านสุขภาพและความปลอดภัยของแรงงาน รวมถึงช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงานและคุณภาพการผลิต อุตสาหกรรมจำนวนมากจึงหันมาให้ความสนใจและแสวงหาความช่วยเหลือจากนักการยศาสตร์วิชาชีพมากขึ้น อย่างไรก็ตาม การพัฒนาบุคลากรด้านนี้ยังคงเผชิญกับข้อจำกัด ทั้งในด้านคุณภาพของหลักสูตรการศึกษา ความครอบคลุมขององค์ความรู้ด้านปัจจัยมนุษย์และการยศาสตร์ (HFE) ตลอดจนมาตรฐานวิชาชีพที่ยังไม่เป็นระบบ

       จากบริบทดังกล่าว การพัฒนาระบบการรับรองวิชาชีพและการกำหนดสมรรถนะหลักของนักการยศาสตร์จึงเป็นประเด็นสำคัญ เพื่อยกระดับคุณภาพของผู้ปฏิบัติงานให้มีความรู้ ความสามารถ และทักษะที่สอดคล้องกับมาตรฐานสากล อันจะนำไปสู่การประยุกต์ใช้หลักการ HFE อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืนในภาคอุตสาหกรรมของประเทศไทยต่อไป

บทความงานวิจัยเรื่อง “Development of a certification system and core competencies for professional ergonomists in Thailand” ของ ผศ.ดร. สกล ธีระวรัญญู กลุ่มสาขาการวิจัยเชิงกลยุทธ์ : เทคโนโลยีช่วยเหลือสำหรับผู้สูงอายุ และผู้พิการ และฟื้นฟู (บริการสุขภาพแบบชาญฉลาด) คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และการออกแบบ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี เป็นการศึกษาเพื่อลดความเสี่ยงด้านการยศาสตร์สำหรับพนักงาน หลายอุตสาหกรรมในประเทศไทยมีความต้องการผู้เชี่ยวชาญด้านการยศาสตร์ อย่างไรก็ตามหลักสูตรวิชาการส่วนใหญ่จัดทำโดยอาจารย์ที่มีพื้นฐานด้านปัจจัยมนุษย์และการยศาสตร์ (Human Factor and Ergonomics - HFE) ที่มีข้อจำกัดด้านความรู้ด้าน Physical หรือ Cognitive อย่างใดอย่างหนึ่ง เพื่อที่จะประเมินและออกแบบระบบตามหลักการมาตรฐานของ HFE หลักสูตรควรจัดทำโดยผู้เชี่ยวชาญ HFE ที่น่าเชื่อถือและอิงตามความรู้แบบองค์รวม วัตถุประสงค์ของการศึกษาครั้งนี้คือ การพัฒนาวิชาชีพการยศาสตร์ในประเทศไทยโดยมีกระบวนการรวบรวมรายละเอียดของการศึกษาผ่านแบบสอบถามและการระบุความต้องการจากภาคอุตสาหกรรมผ่านการสัมภาษณ์กลุ่ม ผลการวิจัยแสดงให้เห็นถึงการขาดการพิจารณาองค์รวมของความรู้ และการศึกษาในประเทศไทยมุ่งเน้นหลักเกี่ยวกับการยศาสตร์ทาง Physical เท่านั้น นอกจากนี้ยังสะท้อนให้เห็นถึงความกังวลจากภาคอุตสาหกรรมเกี่ยวกับประสบการณ์ที่จำกัด ทักษะในการออกแบบ และการใช้วิธีการประเมินเชิง objective ของผู้ทำงานด้านการยศาสตร์ ข้อมูลจากการวิจัยนี้ถูกนำมาใช้เพื่อประกอบการพัฒนาสมรถนะของนักการยศาสตร์และระบบนำร่องของการรับรองนักการยศาสตร์ สมรรถนะและระบบที่พัฒนาขึ้นได้นำไปเผยแพร่และได้รับข้อเสนอเพิ่มเติมเพื่อนำมาปรับปรุงระบบการรับรองนักการยศาสตร์ระดับมืออาชีพให้มีความชัดเจนมากขึ้น (Neubert, M.S., Charoenporn, N., Jalayondeja, W., Teeravarunyou, S., Kaewdok, T., Mekhora, K., Taptagaporn, S., & Arphorn, S., 2024)

รูปที่ 1 : Overview of core competencies for professional ergonomists in Thailand.

ข้อค้นพบจากการวิจัยได้นำไปสู่การจัดทำกรอบสมรรถนะเบื้องต้นและระบบการรับรองนำร่อง ซึ่งนับเป็นก้าวสำคัญในการยกระดับมาตรฐานวิชาชีพด้านการยศาสตร์ในประเทศ ทั้งนี้ การพัฒนาระบบดังกล่าวยังจำเป็นต้องอาศัยการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน เพื่อปรับปรุงและบูรณาการข้อกำหนดต่าง ๆ ให้มีความเหมาะสมและสอดคล้องกับความต้องการของภาคอุตสาหกรรม อันจะนำไปสู่การพัฒนาบุคลากรที่มีศักยภาพ และเสริมสร้างความยั่งยืนให้กับระบบการทำงานในระยะยาวต่อไป

สามารถติดตามผลงานการวิจัยของ ผศ.ดร. สกล ธีระวรัญญู ได้ที่ Link นี้

https://kirim.kmutt.ac.th/converis/portal/detail/Person/54020982?lang=de_DE

เอกสารอ้างอิง

Neubert, M.S., Charoenporn, N., Jalayondeja, W., Teeravarunyou, S., Kaewdok, T., Mekhora, K., Taptagaporn, S., & Arphorn, S. (2024). Development of a certification system and core competencies for professional ergonomists in Thailand. Theoretical Issues in Ergonomics Science. 25(3), p.316-329. https://doi.org/10.1080/1463922X.2023.2190788

กิตติ อินทรานนท์. (2553). การยศาสตร์ = Ergonomics (พิมพ์ครั้งที่2). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.