ท่ามกลางความท้าทายด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและแรงกดดันจากมาตรฐานการค้าด้านสิ่งแวดล้อม เกษตรกรรมเขตร้อนจำเป็นต้องปรับตัวไปสู่รูปแบบการผลิตที่มีความยั่งยืนมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะการลดของเสียจากกระบวนการแปรรูปและการจัดการการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตลอดห่วงโซ่อุปทาน สับปะรดพันธุ์ ‘ภูแล’ ซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญของประเทศไทย มีศักยภาพสูงทั้งในด้านการเพิ่มมูลค่าจากวัสดุเหลือทิ้งและการพัฒนาระบบการผลิตที่สอดคล้องกับแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน   โดยเฉพาะคาร์บอนฟุตพริ้นในระดับพื้นที่ ยังคงเป็นประเด็นที่ต้องการองค์ความรู้เชิงระบบและเครื่องมือที่เหมาะสม

บทความงานวิจัยเรื่อง “An Integrated Framework for Zero-Waste Processing and Carbon Footprint Estimation in ‘Phulae’ Pineapple Systems” ของ รศ.ดร. ณัฐชัย พงษ์ประเสริฐ, รศ.ดร.ทรงเกียรติ ภัทรปัทมาวงศ์, รศ.ดร.วาริช ศรีละออง, รศ.ดร.อนรรฆ ขันธะชวนะ กลุ่มสาขาการวิจัยเชิงกลยุทธ์ : เศรษฐกิจฐานชีวภาพ (รูปแบบการวิจัยเชิงกลยุทธ์)คณะทรัพยากรชีวภาพและเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอกรอบแนวคิดแบบบูรณาการเพื่อส่งเสริมความยั่งยืนของเกษตรกรรมเขตร้อน โดยผสานการเพิ่มมูลค่าของของเสียทางชีวเคมีเข้ากับการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นเชิงพื้นที่ในกระบวนการผลิตสับปะรดพันธุ์ ‘ภูแล’ แนวทางดังกล่าวมุ่งตอบโจทย์การจัดการทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ ควบคู่กับการลดผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมตลอดห่วงโซ่อุปทานสินค้าเกษตร

นวัตกรรมที่นำเสนอในการศึกษานี้ก่อให้เกิดรูปแบบที่สามารถประยุกต์ใช้ซ้ำได้ ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนและมาตรฐานการค้าด้านคาร์บอนในห่วงโซ่อุปทานผลไม้เขตร้อน กรอบแนวคิดดังกล่าวสนับสนุนการตรวจสอบย้อนกลับของของเสีย การใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ และความรับผิดชอบต่อสภาพภูมิอากาศ โดยอาศัยเครื่องมือที่เข้าถึงได้และขับเคลื่อนด้วยข้อมูล เหมาะสมกับบริบทของเกษตรกรรายย่อย การแสดงให้เห็นถึงการเพิ่มมูลค่าเชิงปฏิบัติและการติดตามคาร์บอนเชิงพื้นที่อย่างชัดเจน สะท้อนให้เห็นว่าการบูรณาการกลยุทธ์ด้านเศรษฐกิจหมุนเวียนและภูมิสารสนเทศสามารถยกระดับความยั่งยืนและความสามารถในการแข่งขันทางการตลาดของอุตสาหกรรมสับปะรด ‘ภูแล’ และระบบการผลิตพืชยืนต้นที่คล้ายคลึงกันได้อย่างมีนัยสำคัญ (Suthiluk, P., Khantachawana, A., Phattarapattamawong , S., Srilaong, V., Setha, S., Pongprasert, N., Konsue, N., & Boonprong, S., 2025)

โดยสรุป กรอบแนวคิดดังกล่าวสามารถใช้เป็นต้นแบบสำหรับการพัฒนาระบบการผลิตพืชเศรษฐกิจเขตร้อนอื่น ๆ เพื่อเสริมสร้างความยั่งยืน ความสามารถในการแข่งขัน และความรับผิดชอบต่อสภาพภูมิอากาศในระยะยาว

เอกสารอ้างอิง

Suthiluk, P., Khantachawana, A., Phattarapattamawong , S., Srilaong, V., Setha, S., Pongprasert, N., Konsue, N., & Boonprong, S. (2025). An Integrated Framework for Zero-Waste Processing and Carbon Footprint Estimation in ‘Phulae’ Pineapple Systems. Agriculture, 15(15), 1623. https://doi.org/10.3390/agriculture15151623