“ท่อนพันธุ์สะอาด ช่วยไร่มันสำปะหลังบ้านโป่งได้อย่างไร”

เมื่อวันก่อน ได้อ่านบทความหนึ่งเกี่ยวกับ เกี่ยวกับมันสำปะหลัง ซึ่งเป็นพืชสำคัญของประเทศไทยและของหลายประเทศในอาเซียนด้วย เลยอยากเอาเรื่องนี้มาเล่าให้ฟัง เพราะเป็นเรื่องใกล้ตัวเกษตรกร และเกี่ยวกับอาหารที่เรากินกันทุกวัน

มันสำปะหลังเป็นพืชที่นำไปทำแป้ง อาหาร และของใช้หลายอย่าง แต่ช่วงหลายปีที่ผ่านมา ไร่มันสำปะหลังต้องเจอปัญหาใหญ่ คือ โรคใบด่าง โรคนี้ทำให้ใบของต้นมันสำปะหลังมีลายด่าง ๆ ต้นไม่แข็งแรง และให้ผลผลิตน้อยลง เกษตรกรหลายคนเดือดร้อนมาก

นักวิทยาศาสตร์จาก สวทช. เลยเข้ามาช่วยแก้ปัญหานี้ โดยใช้วิธีทำ “ท่อนพันธุ์สะอาด” ท่อนพันธุ์สะอาดก็คือ ท่อนมันสำปะหลังที่แข็งแรง และไม่มีเชื้อโรคติดมาด้วย เมื่อนำไปปลูก ต้นมันก็จะโตดี ไม่ป่วยง่าย

นักวิจัยใช้เทคโนโลยีที่เรียกว่า การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ ซึ่งเป็นการปลูกต้นพืชในห้องทดลองที่สะอาดมาก ๆ ทำให้ได้ต้นพันธุ์ที่ปลอดโรคแน่นอน จากนั้นจึงนำมาขยายจำนวนด้วยวิธีตัดท่อนพันธุ์ขนาดเล็ก เพื่อให้ได้ต้นมันจำนวนมากในเวลารวดเร็ว

ความรู้และวิธีการเหล่านี้ถูกนำไปใช้จริงที่ อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี เพื่อทำเป็นพื้นที่ต้นแบบให้เกษตรกรได้เรียนรู้และทำตาม ที่สำคัญคือ ชุมชนสามารถผลิตท่อนพันธุ์สะอาดใช้เองได้ ไม่ต้องรอจากที่อื่น ต้นมันสำปะหลังจากท่อนพันธุ์สะอาดโตแข็งแรง ให้ผลผลิตดี และช่วยลดการระบาดของโรคใบด่างได้จริง ทำให้เกษตรกรมีรายได้มั่นคงขึ้น โรงงานก็มีวัตถุดิบเพียงพอ ทุกคนได้ประโยชน์ร่วมกัน

 "ดร.วรากร รัตนอารีกุล นักวิจัยร่วมในโครงการ หัวหน้าศูนย์วิจัยการถ่ายทอดเทคโนโลยีทางการเกษตร มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ราชบุรี กล่าวว่า เทคโนโลยี Mini-stem Cutting เป็นกลไกสำคัญในการเร่งขยายปริมาณท่อนพันธุ์สะอาด โดยนำท่อนพันธุ์ที่ผ่านการตรวจรับรองว่าปลอดเชื้อมาตัดแบ่งขนาด 10-15 เซนติเมตร ซึ่งทำให้ได้จำนวนท่อนพันธุ์มากกว่าการตัดท่อนพันธุ์แบบปกติ 2-3 เท่า และอนุบาลในโรงเรือนประมาณ 14 วันก่อนลงปลูกจริง ซึ่งช่วยให้สามารถเพิ่มปริมาณท่อนพันธุ์สะอาดได้อย่างรวดเร็ว"

จากเทคโนโลยีดังกล่าวจึงมีบทบาทสำคัญในการเชื่อมโยงองค์ความรู้จากห้องปฏิบัติการสู่การปฏิบัติจริงในพื้นที่ โดยเฉพาะในพื้นที่ต้นแบบอำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างระบบการผลิตท่อนพันธุ์สะอาดในระดับชุมชน ช่วยลดการแพร่ระบาดของโรคใบด่างมันสำปะหลัง และสนับสนุนการพัฒนาการผลิตมันสำปะหลังอย่างยั่งยืนตามเป้าหมายของโครงการ

อ้างอิง

พรชิตา รุกขชาติ.(2569). วทช. ขยายผล “ท่อนพันธุ์สะอาด” สู่ไร่มันสำปะหลัง ในบ้านโป่ง สร้างต้นแบบพื้นที่ หยุดวิกฤตใบด่างด้วยพันธุ์ดี. https://www.mhesi.go.th/index.php/news-and-announce-all/news-all/executive-ps-news/12320-สวทช-ขยายผล-“ท่อนพันธุ์สะอาด”-สู่ไร่มันสำปะหลัง-ในบ้านโป่ง%20สร้างต้นแบบพื้นที่-หยุดวิกฤตใบด่างด้วยพันธุ์ดี.html