เมื่อพูดถึงมะพร้าว หลายคนอาจนึกถึงน้ำมะพร้าวหอมหวาน กะทิ หรือขนมไทย แต่รู้หรือไม่ว่า หลังจากแปรรูปมะพร้าวแล้ว จะมี เปลือกมะพร้าวและเศษวัสดุเหลือทิ้งจำนวนมาก หากกำจัดไม่ถูกวิธี นอกจากจะสิ้นเปลืองค่าใช้จ่ายแล้ว ยังส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมอีกด้วย

ด้วยเหตุนี้ ผศ.ดร.ใหม่ น้อยพิทักษ์ และคณะนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี จึงได้ดำเนินโครงการ "การเพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือทิ้งจากอุตสาหกรรมแปรรูปมะพร้าวแบบครบวงจร" ภายใต้การสนับสนุนของสำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สป.อว.) เพื่อพัฒนาเทคโนโลยีที่ช่วยให้ชุมชนและผู้ประกอบการสามารถนำของเหลือจากมะพร้าวกลับมาใช้ประโยชน์และสร้างรายได้เพิ่ม

งานวิจัยแบ่งออกเป็น 3 โครงการย่อย ที่เชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบ

โครงการแรก นักวิจัยได้พัฒนา เครื่องบีบอัดน้ำออกจากเปลือกมะพร้าว โดยใช้ระบบหั่นย่อยและลูกรีด ทำให้เปลือกมะพร้าวมีความชื้นลดลงอย่างมาก จึงสามารถขนส่งและนำไปแปรรูปได้สะดวกขึ้น ขณะเดียวกัน น้ำที่รีดออกจากเปลือกมะพร้าวก็ไม่ได้ถูกทิ้ง แต่กลายเป็นวัตถุดิบสำคัญสำหรับการศึกษาต่อยอด

โครงการที่สอง เป็นการนำทั้งน้ำและกากเปลือกมะพร้าวมาสกัด สารมูลค่าสูง ได้แก่ ลิกนิน โอลิโกแซ็กคาไรด์ และแทนนิน ซึ่งเป็นสารธรรมชาติที่สามารถนำไปใช้ในอุตสาหกรรมชีวภาพ อาหาร เครื่องสำอาง และผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ นั่นหมายความว่า ของเสียจากโรงงานสามารถกลายเป็นวัตถุดิบที่มีมูลค่าเพิ่มได้

ส่วนโครงการที่สาม นักวิจัยนำเปลือกมะพร้าวและทางมะพร้าวเข้าสู่กระบวนการ ไพโรไลซิส (Pyrolysis) หรือการเผาในสภาวะที่มีออกซิเจนน้อย เพื่อผลิต ไบโอชาร์ (Biochar) และวัสดุคาร์บอนที่มีค่าความร้อนสูง สามารถใช้เป็นเชื้อเพลิงชีวมวล หรือประยุกต์ใช้ในงานด้านการเกษตรและสิ่งแวดล้อมได้ ช่วยลดการใช้ทรัพยากรใหม่และเพิ่มคุณค่าให้กับวัสดุเหลือทิ้ง

งานวิจัยนี้เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของแนวคิด เศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ซึ่งมุ่งใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์ ลดการเกิดขยะ และสร้างมูลค่าเพิ่มจากสิ่งที่เคยถูกมองว่าไม่มีประโยชน์ นอกจากช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมแล้ว ยังช่วยสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจให้กับเกษตรกร ชุมชน และผู้ประกอบการในพื้นที่อีกด้วย

สำหรับนักเรียน งานวิจัยนี้แสดงให้เห็นว่า วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมสามารถเริ่มต้นจากปัญหาใกล้ตัว การตั้งคำถามว่า "จะทำอย่างไรกับเปลือกมะพร้าวที่เหลือทิ้ง?" นำไปสู่การคิดค้นเครื่องจักร การทดลองทางวิทยาศาสตร์ และการพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ ที่สร้างคุณค่าให้กับสังคมได้จริง ศึกษาเพิ่มเติมได้จากเอกสารอ้างอิง

ครั้งต่อไปเมื่อเห็นเปลือกมะพร้าว อย่าเพิ่งคิดว่าเป็นเพียงขยะ เพราะในสายตาของนักวิจัย เปลือกมะพร้าวอาจเป็นจุดเริ่มต้นของนวัตกรรมที่ช่วยดูแลสิ่งแวดล้อม สร้างรายได้ให้ชุมชน และขับเคลื่อนการพัฒนาอย่างยั่งยืนของประเทศไทย

อ้างอิง

ใหม่ น้อยพิทักษ์, พรพรรณ สิระมนต์, กมลวรรณ คำภูมี, อัจฉริยา พวงยอด, รัชฎาภรณ์ คะประสบ, ณัฎฐา เลาหกุลจิตต์, อภิรดี อุทัยรัตนกิจ, ณัติฐพล ไข่แสงศรี, อรพรรณ เสลามาศกุล, กรกนก ตั้งจิตมั่น, อรนุช จินดาสกุลยนต์, ประพรรณพร รัตนะ, นพดล พลายชุม, สุทธิพงษ์ ปานโชติ, และ วรายุทธ พูนนาย. (2566). รายงานการศึกษาศักยภาพเพื่อยกระดับการพัฒนาเชิงพื้นที่ของเครือข่าย และจัดทำข้อเสนอโครงการและแผนปฏิบัติงานวิจัยและนวัตกรรมเพื่อถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่ชุมชนฐานราก (Preliminary Research) ปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 ตามกรอบนำร่อง 3 ประเด็น: การเพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือทิ้งจากอุตสาหกรรมแปรรูปมะพร้าวแบบครบวงจร. สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.