คำว่าสารเคมีหากเอ่ยถึงอย่างลอย ๆ ผู้คนก็รู้สึกเกรงกลัวเพราะเชื่อว่ามันเป็นสิ่งที่อันตรายต่อตัวเราและอันตรายต่อสิ่งแวดล้อม แต่รู้หรือไม่ว่าสารเคมีไม่ได้เกิดมาจากสังคมอุตสหกรรมเพียงอย่างเดียวแต่สิ่งแวดล้อมที่อยู่รอบตัวเราก็สามารถผลิตสารเคมีได้ด้วยเช่นกัน

โดยวันนี้จะขอยกตัวอย่างสารเคมีที่เกิดจากธรรมชาติและยกตัวอย่างสารเคมีที่เกิดจากมนุษย์สร้างขึ้นให้ทุกคนได้อ่านกัน

สารเคมีจากฝีมือมนุษย์ คือ ยานพาหนะที่มนุษย์ใช้เดินทางที่ปล่อยก๊าซมลพิษออกมา และยาทางการเกษตรเช่นยาฆ่าแมลง สิ่งที่ใช้ในครัวเรือนเช่นน้ำยาทำความสะอาดต่าง ๆ

สารเคมีที่เกิดจากธรรมชาติ คือ สารเคมีที่ธรรมชาติเกิดการสังเคราะห์ขึ้นด้วยตัวเอง เช่น การสังเคราะห์แสง ภูเขาไฟ ไฟไหม้ป่า การเน่าเปื่อยและการหมัก รวมถึงก๊าซในธรรมชาติ เช่นก๊าซออกซิเจน และไขมันที่ได้จากพืชหรือผลไม้ก็จัดเป็นสารเคมีที่เกิดจากธรรมชาติได้ด้วยเช่นกัน

สารเคมีจากชีวมวล คือ สารเคมีที่เกิดจากชีวมวล ซึ่งในประเด็นนี้แยกออกเป็นสองความหมายคือ 1.สารเคมี และ 2. ชีวมวล ชีวมวลนี้จากนำขยะที่เป็นของเหลือใช้จากพืชมาเข้าสู่กระบวนการทำเป็นพลังงานและนำไปใช้งานต่อในด้านต่าง ๆ เช่นด้านอุตสาหกรรมโรงงานเช่นการผลิตพลาสติก ด้านการแพทย์เช่นการนำไปใช้ผลิตยา

ประเทศไทยนับว่าเป็นประเทศที่ได้ชื่อว่าเป็นดินแดนสุวรรณภูมิซึ่งอุดมสมบูรณ์ไปด้วยความหลากหลายทางการเกษตรมาตั้งแต่ในอดีตดังประโยคที่ว่า "ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว" ซึ่งเป็นประโยคที่บ่งบอกให้เห็นว่าบ้านเมืองเราเป็นบ้านเมืองที่เชี่ยวชาญด้านการเกษตรกรรมมาตั้งแต่โบราณ เมื่อเข้าสู่โลกแห่ง อุตสาหกรรมและเทคโนโลยีการปรับตัวทางการเกษตรก็ได้มีความหลากหลายมากขึ้น ชาวนาไม่ได้เพียงแค่ปลูกข้าวเอาไว้ขาย ชาวไร่ไม่ได้เพียงแค่ปลูกพืชเอาไว้ทาน เมื่อสังคมเกิดการพัฒนาทางด้านอุตสาหกรรมมากขึ้นบริบทการส่งวัตถุดิบทางการเกษตรก็เปลี่ยนแปลงไปจากการนำไปใช้เพื่อการบริโภคก็ปรับเปลี่ยนเป็นการนำเข้าสู่กระบวนการทางเคมีชีวภาพเพื่อให้เกิดผลิตภัณฑ์ใหม่หรือทำให้เกิดพลังงานไว้ใช้ได้ ยกตัวอย่างการนำของเหลือทิ้งทางการเกษตรมาแปรสภาพเพื่อเพิ่มมูลค่า เช่นการนำสารตั้งต้นจากพืชมาผลิตเครื่องสำอาง, ยา,หรือแม้แต่อุปกรณ์ทางการแพทย์

เห็นได้ว่าสารเคมีชีวภาพส่งผลต่อชีวิตมนุษย์และสัตว์อย่างมากทั้งด้านอุปโภคและบริโภค เพราะฉะนั้นเราจึงควรหันมาสนใจปัญหาทางด้านชีวภาพที่อยู่รอบตัวเรามากยิ่งขึ้น เพราะสิ่งเหล่านี้ไม่ได้ส่งผลแค่ชีวภาพภายนอกที่เราเห็นได้ด้วยตาเปล่าเพียงอย่างเดียวแต่สารเคมีชีวภาพที่อ้างไปข้างต้นสามารถส่งผลกระทบต่อสุขภาพภายในของเราโดยที่เราไม่ทันได้รู้ตัว แต่ที่กล่าวไปนี้เป็นเพียงข้อมูลด้านลบของสารเคมี แต่ในคำว่าสารเคมีชีวภาพก็ยังมีส่วนที่ดีละมีประโยชน์ที่สามารถช่วยเหลือมนุษย์และสัตว์ได้ เช่น วิตามินหรือเอมไซม์บางชนิดสามารถนำมาช่วยเหลือชีวิตผู้ป่วยโรคเบาหวานและโรคมะเร็งได้ หรืออย่างอาหารจำพวกพรีไบโอติกโพรไบโอติกก็สามารถช่วยในระบบย่อยอาหารของมนุษย์ได้เช่นกัน

ยกตัวอย่างบทความเรื่อง ความสำเร็จที่ “พึ่งจะแย้ม” ของ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สุกัญญา พึ่งจะแย้ม $https://contributor.lib.kmutt.ac.th/@supachai/$ ที่เขียนโดย ศุภชัย กันเร็ว (2567) ซึ่งเป็นบทความการสัมภาษณ์เกี่ยวกับงานวิจัยที่อาจารย์สุกัญญา พึ่งจะแย้ม วิจัยเกี่ยวกับการแยกเชื้อแบคทีเรียโพรไบโอติกและการวิเคราะห์ข้อมูลทางจีโนมแบคทีเรียที่คัดแยกได้ ซึ่งงานวิจัยดังกล่าวจะทำให้ผู้อ่านเข้าใจกระบวนการของสารเคมีชีวภาพที่เกี่ยวข้องกับการสร้างสมดุลลำไส้ของมนุษย์ได้มากยิ่งขึ้นและงานวิจัยนี้ยังสามารถต่อยอดไปสู่กระบวนการสร้างผลิตภัณฑ์ได้อีกด้วย เห็นได้ว่าสารเคมีชีวภาพไม่ได้ให้แต่โทษแต่ยังให้ประโยชน์ต่อมนุษญ์และสังคมในหลาย ๆ ด้านด้วยเช่นกัน