การบรรยายพิเศษเรื่อง “แนวคิดการปรับปรุงและพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ลงในวัฒนธรรมองค์กร เพื่อการปรับปรุงกระบวนการให้มีประสิทธิภาพ” โดย คุณจเด็จ ทางเจริญ กรรมการบริหารความเสี่ยงมหาวิทยาลัย

ช่วงที่ 1: บทนำและคำถามตั้งต้น

• 3 คำสำคัญ (Keywords): การบรรยายเริ่มต้นด้วยการเชื่อมโยง 3 คำหลัก คือ 1. การปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง (Kaizen) 2. วัฒนธรรม (Culture) และ 3. การบริหารความเสี่ยง (Risk Management) โดยเน้นว่าความเสี่ยงไม่ใช่เรื่องเครียด แต่เป็นเรื่องที่ต้องทำความเข้าใจเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันให้องค์กร

• คำถามแรก: อะไรคือขีดความสามารถในการแข่งขัน? คุณจเด็จชวนคิดว่าสิ่งที่เป็นตัวตัดสินความสำเร็จไม่ใช่แค่สินทรัพย์ แต่คือ "วัฒนธรรมองค์กร" โดยยกตัวอย่างกรณีศึกษาของบริษัทที่เคยล้มละลายแต่กลับฟื้นตัวได้:
  1. NUMMI (GM & Toyota): โรงงาน GM ที่เคยแย่ที่สุด ถูก Toyota เข้ามาบริหารโดยใช้คนเดิม เครื่องจักรเดิม แต่เปลี่ยนระบบและวัฒนธรรม ผลลัพธ์คือคุณภาพดีขึ้นทันตาและอัตราการขาดงานลดลงจาก 20% เหลือต่ำกว่า 2%
  2. Japan Airlines (JAL): สายการบินแห่งชาติญี่ปุ่นที่ล้มละลาย รัฐบาลเชิญ คาซูโอะ อินาโมริ (Kazuo Inamori) จาก Kyocera มาบริหาร ท่านใช้วิธีเปลี่ยน "Mindset" และสร้างวัฒนธรรมใหม่ ทำให้กลับมามีกำไรได้ภายใน 1 ปี ทั้งที่ปัจจัยภายนอกเหมือนเดิม

บทสรุปช่วงต้น:

กลยุทธ์ที่ดีแค่ไหนก็ไปไม่รอดถ้าวัฒนธรรมองค์กรไม่เอื้ออำนวย

ช่วงที่ 2: บทเรียนจากต่างประเทศ

• ถอดบทเรียนดูงานญี่ปุ่น: จากการไปเยือนมหาวิทยาลัย 4 แห่ง พบสิ่งที่น่าประหลาดใจคือ เมื่อถามเรื่องบริหารความเสี่ยง เขาไม่แยกตอบเป็นเรื่องเฉพาะ แต่ตอบในเนื้องานประจำ (Daily Operation) เพราะมองว่าความเสี่ยงคือสถานการณ์จริงที่ต้องเผชิญ ไม่ใช่งานเอกสารแยกส่วน
• มหาวิทยาลัยต่างประเทศกับการปรับตัว: มหาวิทยาลัยทั่วโลกเผชิญปัญหาเดียวกัน (งบประมาณลด, ประชากรลด) แต่ละแห่งตอบสนองไม่เหมือนกัน บางที่ปรับหลักสูตร บางที่เน้นวิจัย แต่จุดร่วมคือการใช้ข้อมูลความเสี่ยงมาประกอบการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ (Strategic Tool) เพื่อความอยู่รอด

ช่วงที่ 3: กรอบคิดและการบริหารจัดการ

สิ่งที่เรารู้และไม่รู้ (Knowns & Unknowns) อ้างถึงแนวคิดของ Donald Rumsfeld

องค์กรส่วนใหญ่มักบริหารจัดการแต่ "สิ่งที่เรารู้" (Known Knowns) แต่ความเสี่ยงที่แท้จริงมักอยู่ในพื้นที่ "สิ่งที่เราไม่รู้" (Unknowns) ซึ่งองค์กรต้องกล้าเข้าไปจัดการเพื่อให้เกิดความยั่งยืน

What must be true? - Roger Martin: สิ่งใดต้องเป็นจริงเพื่อให้กลยุทธ์เราสำเร็จ? เช่น ตลาดแรงงานยังต้องการปริญญาอยู่หรือไม่ ถ้าไม่จริง กลยุทธ์เราจะล้มเหลว

The Greatest danger in times of turbulence is not the turbulence - it is to act with yesterday's logic - Peter Drucker

• Logic of Yesterday: Peter Drucker กล่าวว่า ความล้มเหลวไม่ได้เกิดจากวิกฤต แต่เกิดจากการใช้ตรรกะความสำเร็จของ "เมื่อวาน" มาทำงานใน "วันนี้"

• Risk Management System & Tools:การบริหารความเสี่ยงกับ Kaizen (การปรับปรุง) คือเหรียญสองด้าน การบริหารความเสี่ยงชี้เป้าปัญหา ส่วน Kaizen ลงมือแก้ไข

• ต้องใช้ PDCA (Plan-Do-Check-Act) หากบริหารความเสี่ยงแล้วไม่มีการติดตามผล (Check/Act) ระบบนั้นก็ไร้ชีวิต

ช่วงที่ 4: คนและการเปลี่ยนแปลง

• Adoption Curve: ในการขับเคลื่อนนโยบาย จะมีคน 3 กลุ่มตามกราฟระฆังคว่ำ:
  1. กลุ่มกระตือรือร้น: พร้อมทำทันที
  2. กลุ่มกลาง ๆ: ยังลังเล หรือทำบ้างไม่ทำบ้าง
  3. กลุ่มต่อต้าน: ไม่เอาด้วย
  4. การบริหารคน 3 ประเภท (3 I's):Innocent (ไม่รู้): หน้าที่เราคือต้องสอน
  5. Ignore (เพิกเฉย): ต้องเข้าไปกระตุ้น ติดตาม ให้กำลังใจ
  6. Nasty (ต่อต้าน/เจตนาไม่ร่วมมือ): ต้องใช้มาตรการบริหารบุคคลที่เด็ดขาด

ช่วงที่ 5: องค์กรยอดเยี่ยมและวัฒนธรรม

• บทเรียนจากองค์กรชั้นนำ:องค์กรที่ยอดเยี่ยมยึดติดกับ "การพัฒนาอย่างต่อเนื่อง" ไม่ใช่ยึดติดกับความสำเร็จเดิม
• ตัวอย่าง Shinkansen: มีเวลาทำความสะอาดรถไฟทั้งขบวนเพียง 7 นาที ทำได้อย่างไร? คำตอบคือการปรับปรุงกระบวนการ (Kaizen) และพนักงานทุกคนมองว่าตนเองคือ "Cast Member" (นักแสดง) ที่ส่งมอบความสุขให้ลูกค้า ไม่ใช่แค่คนทำความสะอาด

• แนวคิด 3C: การทำงานให้สำเร็จต้องมี 1. Common Purpose (เป้าหมายร่วม) 2. Communication (การสื่อสาร) 3. Commitment (ความมุ่งมั่น - ซึ่งผู้บริหาร มจธ. แสดงให้เห็นโดยการอยู่ร่วมงานตลอดทั้งวัน)

• นิยาม "R I S K": คุณจเด็จถอดรหัสคำว่า RISK ในมุมมองส่วนตัว:
  • K (Kaizen): ถ้าไม่แก้ไขปรับปรุง ความเสี่ยงก็ยังคงอยู่
  • I (I/Myself): ตัวเราคือปัจจัยสำคัญ เราจะเป็นส่วนหนึ่งของปัญหาหรือเป็นผู้แก้ปัญหา? ถ้าเราทำตัวเป็น Positive "I" ความเสี่ยงก็จะลดลงและเกิดโอกาสใหม่ๆ

บทสรุป: วัฒนธรรมความเสี่ยงคืออะไร?

คุณจเด็จทิ้งท้ายด้วยนิยามของวัฒนธรรมองค์กรที่แท้จริงผ่านเหตุการณ์การดูงานที่ญี่ปุ่น

"วัฒนธรรมองค์กร คือสิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อผู้บริหารไม่อยู่"

ท่านเล่าว่าทีมงาน มจธ. มีวัฒนธรรมที่เข้มแข็งมาก เมื่อไปดูงานเสร็จ ทุกคืนจะมีการประชุมถอดบทเรียนทันทีและทำรายงานสรุปส่งก่อนเข้านอน โดยที่อธิการบดีไม่ได้สั่งและไม่ได้ไปด้วย สิ่งนี้สะท้อนว่า Risk DNA หรือวัฒนธรรมแห่งความรับผิดชอบและการเรียนรู้ ได้ฝังอยู่ในทีมงานของ มจธ. แล้ว

รับชมบรรยายพิเศษเรื่อง “แนวคิดการปรับปรุงและพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ลงในวัฒนธรรมองค์กร เพื่อการปรับปรุงกระบวนการให้มีประสิทธิภาพ”

โดย คุณจเด็จ ทางเจริญ กรรมการบริหารความเสี่ยงมหาวิทยาลัย

ได้ที่ https://www.youtube.com/watch?v=WG0EKOhWlqU