Editor’s Review: เคยไหมที่เวลาได้ยินคำว่า "ความเสี่ยง" แล้วรู้สึกเครียด หรือแอบคิดในใจว่า "อีหยังวะ... มาอีกแล้วหรอ?" 

บทความนี้จะพาไปเจาะลึกเวที Awakening Risk DNA ของ คณะเทคโนโลยีสารสนเทศ (SIT) นำโดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อุมาภรณ์ สุภสิทธิเมธี รองคณบดีด้านบริหาร ที่จะมาเล่าเบื้องหลังการเปลี่ยน Mindset ของคนทำงาน จากที่เคยมองเรื่องความเสี่ยงเป็นภาระเชิงลบ ให้กลายเป็น "พื้นที่และโอกาสในการเติบโต" 

พร้อมกางกลยุทธ์การรับมือกับวิกฤต "เงิน-คน" เพื่อมุ่งสู่การเป็น Digital Service Bureau อย่างเต็มตัว

--------------------------------------------------------------------------------

1. จากความเครียด สู่ "พื้นที่แห่งโอกาส"

ในช่วงเริ่มต้นของการทำระบบประเมินต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น QA, การควบคุมภายใน หรือความเสี่ยง ผู้บริหารและทีมงานมักเกิดความสงสัยและรู้สึกเครียด เพราะมองเห็นแต่เรื่องเชิงลบและปัญหา, แต่จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อคณะปรับ Mindset ใหม่ว่า 

"การคุยความเสี่ยง คือการเปิดพื้นที่ให้พนักงานได้สะท้อนปัญหา และมองหาโอกาสในการเติบโต"

การเปลี่ยนมุมมองนี้ทำให้ทุกคนในคณะเริ่มตื่นตัว ไม่มองว่างานความเสี่ยงเป็นภาระ แต่เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้คณะก้าวไปข้างหน้าได้

2. เป้าหมายใหม่: มุ่งสู่ "Digital Service Bureau" และ Lifelong Learning

SIT มีวิสัยทัศน์ที่ชัดเจนในการรับมือกับความท้าทายด้าน AI Disruption และความเปลี่ยนแปลงทางการศึกษา โดยตั้งเป้าว่าในอีก 5-10 ปีข้างหน้า คณะจะทำ Digital Transformation เปลี่ยนผลิตภัณฑ์และบริการไปสู่นวัตกรรมรูปแบบ "Digital Service Bureau" หรือการนำระบบและนวัตกรรมที่พัฒนาใช้เองในคณะไปต่อยอดให้บริการแก่สังคม ชุมชน และหน่วยงานรัฐ รวมถึงมุ่งเน้นผลิตภัณฑ์การศึกษาแบบ Non-degree และ Lifelong Learning มากขึ้น

3. เจาะลึก 2 ความเสี่ยงหลัก: "เงิน" และ "คน"

เพื่อไปให้ถึงเป้าหมายดังกล่าว SIT ได้ระบุความเสี่ยงเชิงยุทธศาสตร์ที่สำคัญ 2 ด้าน ได้แก่:

• ความเสี่ยงด้านเสถียรภาพทางการเงิน: แม้คณะจะมีความมั่นคงมาโดยตลอด แต่รายรับกว่า 1 ใน 3 ยังคงพึ่งพาเงินสนับสนุนจากภาครัฐ คณะจึงบริหารความเสี่ยงโดยการตั้งเป้าหมายติดตามสถานะทางการเงินทุกไตรมาส (แบ่งระดับเป็นสีเขียว ส้ม เหลือง) และ ใช้โครงการบัณฑิตพันธุ์ใหม่เป็น "Sandbox" ในการนำเงินสนับสนุนมาจัด Ecosystem ใหม่ เพื่อรองรับการเรียนแบบ Non-degree
• ความเสี่ยงด้านบุคลากรสายวิชาการ: คณะกำลังเผชิญกับภาวะที่อาจารย์ผู้เชี่ยวชาญและมีประสบการณ์สูงทยอยเกษียณอายุ (ประมาณ 1 ใน 3 ของบุคลากรทั้งหมด) ในขณะที่การหาอาจารย์รุ่นใหม่เข้ามาทดแทนก็มีความท้าทาย แม้คนรุ่นใหม่จะเก่งเทคโนโลยี แต่ก็ต้องใช้เวลาสะสมประสบการณ์ด้านวิจัย คณะจึงต้องวางแผนรับมือด้วยการให้ทุนการศึกษากับนักศึกษาที่เป็น Talent และเร่งสร้างพาร์ทเนอร์กับภาคอุตสาหกรรม

4. เคล็ดลับความสำเร็จ: "มองภาพรวมแบบ Holistic" และ "กฎเหล็กวันจันทร์"

ปัญหาคลาสสิกของคนทำงานคือ รู้สึกเหมือนถูก "ฉีกร่าง" จากการประเมินหลายระบบ ทั้งควบคุมภายใน ตรวจสอบ และความเสี่ยง

SIT แก้ปัญหานี้ด้วยการมอง "ภาพองค์รวม (Holistic)" โดยใช้ข้อมูลชุดเดียวกันตอบโจทย์ทุกระบบ และมีกฎเหล็กคือ การประชุมผู้บริหารทุกวันจันทร์แบบห้ามงด ห้ามเลิกเด็ดขาด (ตั้งแต่ Day one) ทำให้ทีมบริหารสามารถติดตามรายงานการเงินและตัวชี้วัดได้อย่างรวดเร็ว หากพบอุปสรรคก็สามารถตัดสินใจปรับเปลี่ยนแผนหรือกล้าที่จะลองผิดลองถูก (Fail Fast) ได้อย่างมั่นใจ

--------------------------------------------------------------------------------

5. เสียงสะท้อนและข้อเสนอแนะจาก "คณะกรรมการ"

ในเวที Awakening Risk DNA คณะกรรมการได้ให้เสียงชื่นชมและข้อเสนอแนะที่ช่วยลับคมกลยุทธ์ของคณะให้ดียิ่งขึ้น ได้แก่:

• ชื่นชมความชัดเจนของเอกสาร (Visual Linkage): กรรมการชื่นชมว่าเอกสารอ่านง่าย เห็นภาพชัดเจน มีการวางเป้าหมายเชิงกลยุทธ์ (Strategic Objective) ตั้งแต่ระยะสั้น-กลาง-ยาว แล้วค่อยโยงมาสู่ความเสี่ยงและการควบคุมภายใน (Existing Control) ทำให้ผู้ตรวจเข้าใจกระบวนการได้ง่ายมาก
• Sandbox สร้างโอกาส: กรรมการชื่นชมแนวคิดการดึงงบจาก "โครงการบัณฑิตพันธุ์ใหม่" มาทำหน้าที่เหมือน Sandbox โดยมีภาครัฐเป็น Angel Investor ให้คณะได้ทดลองระบบ หากทำสำเร็จก็จะกลายเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ที่แข็งแกร่งของคณะได้
• ข้อควรระวังในการตั้งชื่อความเสี่ยง: กรรมการได้ฝากข้อสังเกตเล็ก ๆ เพื่อความสมบูรณ์แบบ ว่าควรแยก "สาเหตุ" กับ "ผลลัพธ์" ออกจากกัน เช่น คำว่า "การจัดทำประมาณการ" กับ "รายรับไม่เป็นไปตามแผน" ถือเป็นคนละเรื่องและมีสาเหตุที่ต่างกัน หากแยกให้ชัดจะช่วยให้แก้ปัญหาได้ตรงจุดขึ้น

--------------------------------------------------------------------------------

บทสรุป: ความเสี่ยงไม่ใช่ภาระ แต่คือเข็มทิศนำทาง

บทเรียนจาก SIT ทำให้เราเห็นภาพชัดเจนว่า เมื่อผู้บริหารและทีมงานเปิดใจมองความเสี่ยงเป็น "โอกาส" ไม่ใช่เรื่องน่ารำคาญ ระบบบริหารความเสี่ยงจะไม่ได้เป็นเพียงแค่กระดาษที่ทำส่งตามหน้าที่ แต่จะกลายเป็น "เข็มทิศ" ที่ช่วยให้องค์กรเห็นแพทเทิร์น มองเห็นปัญหาล่วงหน้า และสามารถตัดสินใจก้าวเดินไปข้างหน้าได้อย่างมั่นใจและยั่งยืน

--------------------------------------------------------------------------------

รับชมวิดีโอ การนำเสนอแผนบริหารความเสี่ยง | คณะเทคโนโลยีสารสนเทศ

ผู้นำเสนอ: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อุมาภรณ์ สุภสิทธิเมธี