ผู้ให้ข้อมูล : ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.จิตรา เกตุแก้ว ภาควิชาฟิสิกส์

ประเภท อาจารย์ที่ปรึกษาชั้นปีดีเด่น รางวัลผู้มีมานะ

รางวัลเชิดชูเกียรติ ประจำปีการศึกษา 2568

ในโลกของการศึกษา การถ่ายทอดความรู้เพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอสำหรับการพัฒนานักศึกษาให้เติบโตอย่างแท้จริง สิ่งสำคัญไม่แพ้กันคือการสร้างพื้นที่แห่งการเรียนรู้ที่ทำให้นักศึกษากล้าเปิดใจ ยอมรับความแตกต่าง และพร้อมพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.จิตรา เกตุแก้ว จากภาควิชาฟิสิกส์ มองว่าหน้าที่ของอาจารย์ไม่ได้มีเพียงการสอนเนื้อหาในห้องเรียน แต่คือการช่วยให้นักศึกษาค้นพบศักยภาพของตนเอง และเติบโตเป็นคนที่พร้อมเผชิญโลกการทำงานและชีวิตจริงได้อย่างมั่นใจ

แนวคิดต่อการเรียนรู้และการพัฒนานักศึกษา

สำหรับอาจารย์จิตรา การเรียนรู้ที่ดี เริ่มต้นจากทัศนคติของผู้เรียนเอง โดยเฉพาะการยอมรับและเปิดใจที่จะเรียนรู้ แม้ผู้สอนจะเตรียมเนื้อหา วิธีการ หรือกิจกรรมไว้ดีเพียงใด แต่หากผู้เรียนยังปิดกั้นตนเอง การเรียนรู้ก็อาจไม่เกิดขึ้นอย่างแท้จริง ในทางกลับกัน นักศึกษาที่พร้อมเปิดใจ แม้อาจเริ่มต้นจากพื้นฐานที่ไม่แข็งแรง ก็สามารถพัฒนาตนเองได้อย่างก้าวกระโดด แนวคิดนี้สะท้อนให้เห็นว่าการศึกษาไม่ใช่เพียงการสะสมความรู้ แต่คือกระบวนการสร้างความพร้อมภายใน ทั้งด้านความคิด ความเชื่อมั่น และทัศนคติในการใช้ชีวิต

วิธีการสอนหรือแนวทางที่ใช้ในการดูแลผู้เรียน

ตลอดการทำงานด้านการสอน อาจารย์จิตราให้ความสำคัญกับการมองนักศึกษาเป็น “รายบุคคล” มากกว่าการวัดผลจากคะแนนหรือผลการเรียนเพียงอย่างเดียว การดูแลนักศึกษาในมุมมองของอาจารย์ จึงไม่ใช่แค่การอธิบายบทเรียนให้เข้าใจ แต่รวมถึงการสังเกตความเปลี่ยนแปลงด้านพฤติกรรม อารมณ์ และความพร้อมของนักศึกษาในแต่ละช่วงเวลา อีกสิ่งหนึ่งที่อาจารย์ให้ความสำคัญ คือการเปิดโอกาสให้นักศึกษาได้พัฒนาตนเองอย่างเต็มที่ โดยเฉพาะผู้ที่มีความตั้งใจและพร้อมเรียนรู้ เพราะเชื่อว่าทุกคนมีศักยภาพในการเติบโต หากได้รับโอกาสและการสนับสนุนที่เหมาะสม

หนึ่งในความท้าทายที่ยากที่สุดในการดูแลนักศึกษา คือปัญหาเรื่องสุขภาพจิตและสภาพจิตใจของผู้เรียน

อาจารย์พบว่านักศึกษาหลายคนเมื่อเผชิญปัญหา มักเลือกเก็บตัว หลบหนี หรืออยู่คนเดียว มากกว่าการเข้ามาปรึกษาอาจารย์หรือคนรอบข้าง ทำให้บางครั้งการช่วยเหลือเกิดขึ้นได้ยาก เพราะผู้สอนไม่สามารถเข้าถึงความรู้สึกที่แท้จริงของนักศึกษาได้ทันเวลา สถานการณ์ลักษณะนี้สะท้อนให้เห็นว่า บทบาทของอาจารย์ในปัจจุบันไม่ได้จำกัดอยู่แค่เรื่องวิชาการ แต่ยังต้องเข้าใจความเปลี่ยนแปลงทางสังคมและสภาพจิตใจของผู้เรียนที่มีความซับซ้อนมากขึ้น ซึ่งเป็นเรื่องที่ละเอียดอ่อนและท้าทาย อาจารย์พยายามใช้ความเข้าใจและความใส่ใจเป็นพื้นฐานสำคัญในการดูแลนักศึกษา สิ่งที่ได้เรียนรู้จากประสบการณ์เหล่านี้ คือการสร้างบรรยากาศที่ทำให้นักศึกษารู้สึกปลอดภัยและกล้าที่จะพูดคุย มีความสำคัญไม่แพ้เนื้อหาทางวิชาการ เพราะเมื่อผู้เรียนรู้สึกว่าตนเองได้รับการรับฟังและเข้าใจ พวกเขาจะพร้อมเปิดใจและกลับมาเรียนรู้ได้อีกครั้ง อีกทั้งยังทำให้อาจารย์ตระหนักว่าการพัฒนานักศึกษาไม่สามารถใช้แนวทางเดียวกับทุกคนได้ แต่ต้องอาศัย ความยืดหยุ่น ความอดทน และการเข้าใจบริบทของแต่ละบุคคล

ผลลัพธ์หรือการเปลี่ยนแปลงที่ภูมิใจ

สิ่งที่อาจารย์จิตราภาคภูมิใจที่สุด ไม่ใช่เพียงผลการเรียนของนักศึกษา แต่คือการได้เห็นนักศึกษามีความมั่นใจเมื่อออกไปทำงานจริง การที่นักศึกษามีความเชื่อมั่นในตนเอง สามารถปรับตัว ทำงานร่วมกับผู้อื่น และเติบโตในสายอาชีพของตนเองได้ ถือเป็นผลลัพธ์สำคัญของการศึกษา สำหรับอาจารย์ ความสำเร็จของผู้เรียนไม่ได้วัดจากคะแนนเพียงช่วงเวลาหนึ่ง แต่คือความสามารถในการใช้ชีวิตและพัฒนาตนเองต่อไปในอนาคต

อาจารย์จิตรายังมองว่าการศึกษาในอนาคตควรเปิดโอกาสให้กับผู้เรียนที่พร้อมพัฒนาตนเองมากขึ้น ไม่ว่านักศึกษาจะมีจุดเริ่มต้นอย่างไร หากมีความตั้งใจและพร้อมเรียนรู้ ก็ควรได้รับโอกาสในการเติบโต เพราะบางครั้งศักยภาพของผู้เรียนอาจไม่ได้แสดงออกทันที แต่สามารถพัฒนาได้เมื่อได้รับการสนับสนุนที่เหมาะสม

แนวคิดนี้สะท้อนถึงการศึกษาแบบ “ไม่ตัดสินจากอดีต” แต่เชื่อในศักยภาพและการเปลี่ยนแปลงของมนุษย์

ข้อคิดหรือคำแนะนำสำหรับอาจารย์และบุคลากรการศึกษา

การเป็นอาจารย์ในยุคปัจจุบัน อาจต้องทำมากกว่าการถ่ายทอดความรู้ในตำรา แต่คือการเข้าใจผู้เรียนในฐานะมนุษย์คนหนึ่ง บางครั้งนักศึกษาอาจไม่ได้ต้องการคำตอบทันที แต่อาจต้องการใครสักคนที่พร้อมรับฟัง เข้าใจ และให้โอกาสพวกเขาได้กลับมายืนได้ด้วยตนเอง การสร้างพื้นที่ปลอดภัยทางความคิดและจิตใจ จึงเป็นอีกบทบาทสำคัญของผู้สอนในยุคที่ผู้เรียนต้องเผชิญทั้งความกดดันทางการเรียนและความเปลี่ยนแปลงของสังคม

สรุปบทเรียนสำคัญ

ประสบการณ์ของ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.จิตรา เกตุแก้ว สะท้อนให้เห็นว่า “หัวใจของการเรียนรู้” ไม่ได้อยู่ที่การสอนเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่การทำให้นักศึกษากล้าเปิดใจ ยอมรับการเรียนรู้ และเชื่อมั่นในศักยภาพของตนเอง เมื่อผู้เรียนได้รับทั้งความรู้ ความเข้าใจ และโอกาสในการพัฒนา พวกเขาจะสามารถเติบโตเป็นคนที่มีความมั่นใจ พร้อมเผชิญโลกการทำงาน และสร้างอนาคตของตนเองได้อย่างมั่นคง

นี่คือคุณค่าของการศึกษา ที่ไม่ได้สร้างเพียงบัณฑิต แต่สร้าง “มนุษย์ที่พร้อมเติบโต” ในทุกช่วงของชีวิต

ข้อมูลเพิ่มเติม

ผลงานของผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.จิตรา เกตุแก้ว คลิก

เรียบเรียงโดย นางสาวอารยา ศรีบัวบาน

Series : รางวัลเชิดชูเกียรติ ประจำปีการศึกษา 2568