เมื่อมหาวิทยาลัยไม่ได้มีหน้าที่เพียง "สอน" แต่ต้องสร้าง Human Capital ของประเทศ

โลกการทำงานในปัจจุบันเปลี่ยนแปลงเร็วกว่าที่ระบบการศึกษาจะปรับตัวทัน ความรู้ที่เคยใช้ได้อาจล้าสมัยภายในเวลาไม่กี่ปี ขณะที่ AI กำลังเข้ามาเปลี่ยนรูปแบบการทำงานอย่างรวดเร็ว คำถามสำคัญจึงไม่ใช่ว่า "มหาวิทยาลัยจะสอนอะไร" แต่คือ "มหาวิทยาลัยจะสร้างคนแบบใด" ให้พร้อมรับมือกับโลกยุคใหม่ การบรรยายครั้งนี้อาจารย์บัณฑิตชวนพวกเรามองบทบาทของอุดมศึกษาในฐานะผู้พัฒนาทุนมนุษย์ (Human Capital) ที่ตอบโจทย์ทั้งสังคมและเศรษฐกิจในอนาคต

ด้วย AI ที่พัฒนาอย่างต่อเนื่อง สามารถเข้าถึงและประมวลผลข้อมูลได้รวดเร็วกว่ามนุษย์ การปฏิบัติงานตามขั้นตอนสามารถถูกทดแทนด้วยระบบอัตโนมัติได้มากขึ้น ระบบการศึกษาจึงจำเป็นต้องปรับบทบาทจากการถ่ายทอดความรู้ไปสู่การพัฒนาศักยภาพของผู้เรียนให้สามารถทำงานร่วมกับ AI ได้ โดยผู้เรียนควรได้รับการส่งเสริมให้คิดวิเคราะห์ แก้ปัญหาที่ซับซ้อน สื่อสารทำงานร่วมกับผู้อื่นและมีวิจารณญาณในการใช้ข้อมูลและผลลัพธ์ที่ AI สร้างขึ้น เพราะแม้ว่า AI จะช่วยสร้างคำตอบได้รวดเร็วแต่การตรวจสอบความถูกต้องการตัดสินใจและความรับผิดชอบต่อผลลัพธ์ยังเป็นหน้าที่ของมนุษย์อย่างเรา บทบาทของอาจารย์จึงเปลี่ยนจาก "ผู้ถ่ายทอดความรู้" ไปสู่ "ผู้ออกแบบประสบการณ์การเรียนรู้" ที่ช่วยให้ผู้เรียนรู้จักตั้งคำถามและเรียนรู้จากสถานการณ์จริงพร้อมรับต่อการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลา

Skill First และการเรียนรู้ตลอดชีวิต แนวคิดสกิลต้องมาก่อน กำลังได้รับความสนใจจากภาคอุตสาหกรรม ด้วยผู้ประกอบการไม่ได้สนใจวุฒิการศึกษาเพียงอย่างเดียวแต่สนใจผู้เรียนว่ามีสมรรรถนะและทักษะที่ทำงานได้จริงหรือไม่ ดังนั้น การออกแบบหลักสูตรจึงควรมุ่งเน้นให้ผู้เรียนสามารถระบุได้ว่า เมื่อสำเร็จการศึกษาแล้ว จะสามารถปฏิบัติงานอะไรได้บ้าง มีสมรรถนะอะไร สามารถพัฒนาต่อยอดอย่างไร อีกทั้งต้องเชื่อมโยงกับแนวคิดการเรียนรู้ตลอดชีวิตเพื่อให้ผู้เรียนที่อาจจะเรียนอยู่หรือทำงานแล้วแต่ยังคงกลับมาเป็นผู้เรียนสามารถเติมเต็มความรู้และทักษะใหม่ได้ตลอดเส้นทางอาชีพ ผ่านหลักสูตรระยะสั้น การรับรองสมรรถนะ Micro-Credential ที่ตอบโจทย์ความต้องการตลาดแรงงานมากกว่าการเรียนรู้เพียงครั้งเดียวเพื่อรับปริญญาหรือหยุดพัฒนาหลังสำเร็จการศึกษาไป

สรุป

การสร้าง Human Capital จึงไม่ใช่เพียงการเพิ่มพูนองค์ความรู้แต่ควรครอบคลุมให้ถึงการพัฒนาทักษะ ความสามารถในการเรียนรู้ด้วยตนเองเพราะการศึกษาที่มีคุณภาพไม่ได้วัดจากจำนวนผู้สำเร็จการศึกษาเพียงอย่างเดียว หากแต่ต้องสามารถสร้างกำลังคนที่พร้อมรับมือกับความท้าทายในอนาคต และมีศักยภาพในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ สังคม และนวัตกรรมของประเทศได้อย่างยั่งยืน การยกระดับคุณภาพการศึกษาในยุค AI จึงไม่ใช่การปรับเปลี่ยนเฉพาะวิธีการสอนหรือการนำเทคโนโลยีมาใช้ในห้องเรียนเท่านั้น แต่เป็นการเปลี่ยนมุมมองต่อ "เป้าหมายของการศึกษา" จากการถ่ายทอดความรู้ ไปสู่การสร้างมนุษย์ที่สามารถเรียนรู้ เติบโต และสร้างคุณค่าให้กับสังคมได้ตลอดชีวิต ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการพัฒนาอุดมศึกษาในขณะนี้

รับชมการบรรยายแบบเต็ม Full Video เรื่อง สมรรถนะการสอนกับการพัฒนาคุณภาพการเรียนรู้ โดย รองศาสตราจารย์ ดร.บัณฑิต ทิพากร ที่ปรึกษาอธิการบดีด้านนวัตกรรมการเรียนรู้ มจธ. ในงาน Teaching Excellence Day 2026: Beyond Lifelong Learning ณ วันที่ 2 กรกฎาคม 2569 เวลา 13.00-16.00 น. ณ ห้อง Auditorium ชั้น 3 อาคารการเรียนรู้พหุวิทยาการ (LX)

ติดตาม Series ของ PSF ได้ที่ คลิก นี้

เรียบเรียงโดยนางสาวอารยา ศรีบัวบาน

บทความนี้ใช้เครื่องมือ Transkriptor ช่วยในการถอดและสรุป