บทสัมภาษณ์ Exclusive จากกิจกรรมเสวนา PSF Connect: เชื่อมประสบการณ์ แบ่งปันการเรียนรู้ – ดร.ธีมา เหลืองอรุณ

การเสวนามีขึ้นในวันจันทร์ที่ 25 พฤษภาคม 2569 เวลา 13.00-16.00

ณ ยุคปัจจุบันนี้ การประเมินตนเองถือว่าเป็นทักษะที่ใหญ่หลวง เนื่องจากปฏิเสธค่อนข้างยากว่าทุกวันนี้เองผู้คนรุ่นใหม่บางส่วนเริ่มให้ความสำคัญกับการศึกษาในระดับอุดมศึกษาน้อยลง ประกอบกับในแง่ของผู้ถ่ายทอดความรู้ การประเมินตนเองย่อมเป็นส่วยช่วยให้แต่ละรายปัจเจกสามารถปรับแนวทางการเรียนการสอนโดยมีหลักยึดอ้างอิงอย่าง PSF (Professional Standard Framework) ซึ่งเป็นกรอบมาตรฐานวิชาชีพเพื่อการสอนและการสนับสนุนการเรียนรู้ระดับอุดมศึกษา

ด้วยเหตุนี้เอง การยื่นขอ PSF นั้นมีที่มาที่ไปอย่างไร ต้องเจออะไร จะยากมากมายแค่ไหน วันนี้บทความของเราชวนผู้อ่านร่วมรับรู้กับเรื่องของ ดร.ธีมา เหลืองอรุณ ซึ่งท่านได้ยื่นอยู่ในระดับ UK PSF - Level 3 (Senior Fellow) โดยเรื่องราวของท่านจะเป็นอย่างไร สามารถอ่านกันได้ด้านล่างนี้เลยค่ะ

ก่อนเข้าสู่กระบวนการ PSF

ก่อนหน้าที่จะเข้าสู่กระบวนการประเมิน อาจารย์มีความรู้สึกว่า ยังไม่มีความชัดเจน 100% ว่าเมื่อยื่นขอไปแล้วตนเองจะได้อะไร และยังมีความรู้สึกงงๆ อยู่บ้าง นอกจากนี้ อาจารย์ยังไม่มีความมั่นใจเต็มร้อยว่าสิ่งที่เขียนไปจะผ่านการประเมินหรือไม่ เนื่องจากตนเองไม่ได้จบการศึกษามาทางด้านศาสตร์การศึกษา (Education) โดยตรง แต่อาจารย์ก็พอมองเห็นภาพทิศทางข้างหน้าว่า มหาวิทยาลัยต้องการสนับสนุนเรื่อง PSF เพื่อให้สอดคล้องกับความก้าวหน้าในเส้นทางอาชีพ (Career path) ของอาจารย์ ประกอบกับในช่วงเวลานั้นมีอาจารย์รุ่นพี่ในภาควิชาที่ผ่านเกณฑ์แล้ว และได้รับการผลักดันอย่างจริงจังจากทางคณะวิศวกรรมศาสตร์ จึงทำให้อาจารย์ตัดสินใจเข้าร่วมกระบวนการ

กระบวนการยื่นขอ

อาจารย์ยื่นขอในระดับ UK PSF Level 3 (Senior Fellow) โดยมีกระบวนการดังนี้:

• เริ่มต้นจากการเขียนสิ่งที่เคยทำลงบนโพสต์อิต (Post-it) เพื่อดูภาพรวม แล้วลากเส้นร้อยเรียงเรื่องราว
• ปรึกษากับระบบพี่เลี้ยง (Mentor) ของคณะเพื่อประเมินระดับที่ควรยื่นและปรับเคสที่จะเขียน
• ใช้เทคโนโลยี Generative AI เป็นผู้ช่วย ในการนำเรื่องราวไปจับคู่ (Map) กับเกณฑ์ประเมินต่างๆ ใช้ช่วยจัดโครงเรื่อง และช่วยเกลาภาษา
• อาจารย์ใช้เวลาดำเนินการทั้งหมดประมาณ 3 สัปดาห์ (ใช้เวลาทำวันละครึ่งชั่วโมง หรือทำในช่วงเสาร์-อาทิตย์)
• ในขั้นตอนสุดท้าย ได้ให้คณาจารย์ผู้รับรอง (Reference) ช่วยอ่านทานเนื้อหาทั้งหมดว่าสอดคล้องกับสิ่งที่ปฏิบัติจริงหรือไม่ ก่อนส่งประเมิน

เคสที่เขียนยื่น

เพื่อตอบโจทย์ระดับ 3 ที่ต้องสะท้อนภาวะผู้นำ (Leadership) อาจารย์ได้เลือกเขียน 2 กรณีศึกษา ได้แก่:

• เคสที่ 1: การแบ่งปันเทคนิคการสอนกับเพื่อนร่วมงาน เริ่มจากการพูดคุยปัญหาใน "สภากาแฟ" อาจารย์ได้นำเสนอแนวทางการแก้ปัญหาด้วยเทคนิค Flipped Classroom (อัดคลิปให้เรียนก่อน แล้วใช้เวลาในห้องทำแบบฝึกหัดหรือโปรเจกต์) ซึ่งอาจารย์อีกท่านได้ขอเอกสารนำไปปรับใช้ในรายวิชาของตนเอง และมีการใช้ซ้ำหลายเทอมจนเกิดผลลัพธ์การเรียนรู้ของนักศึกษาที่ดีขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม
• เคสที่ 2: การออกแบบและบริหารจัดการหลักสูตร ในฐานะผู้รับผิดชอบหลักสูตรด้านการเชื่อมโยงกับภาคอุตสาหกรรม (Industrial Linkage) อาจารย์ได้เขียนสะท้อนวิธีการ ออกแบบกระบวนการฝึกงาน (Work Integrated Learning) ตั้งแต่การติดต่อผู้ประกอบการ การติดตามประเมินสมรรถนะระหว่างฝึกงาน ไปจนถึงการเก็บฟีดแบคจากผู้ใช้บัณฑิต ผู้ปกครอง และนักศึกษา ซึ่งโมเดลการทำงานนี้ยังได้ถูกขยายผลนำไปใช้ในหลักสูตรข้างเคียงด้วย

มุมมองหลังจากผ่าน

หลังจากผ่านการประเมินแล้ว มุมมองของอาจารย์ธีมาเปลี่ยนไป โดยพบว่ากระบวนการเขียนเพื่อขอ PSF นั้นทำให้อาจารย์ได้ "ตกผลึก" ประสบการณ์การทำงานในอาชีพอาจารย์ออกมาในเชิงระบบ (System) มากขึ้น ทำให้ตระหนักและเห็นภาพชัดเจนว่าสิ่งที่อาจารย์ได้ออกแบบและปฏิบัตินั้น ไม่ได้ส่งผลกระทบแค่นักศึกษาเพียงอย่างเดียว แต่ยังส่งผลไปถึงผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอื่นๆ (Stakeholders) ด้วย เช่น เพื่อนร่วมงานที่นำเทคนิคไปปรับใช้ ผู้ใช้บัณฑิต (ภาคอุตสาหกรรม) และผู้ปกครอง

นอกจากนี้ อาจารย์ยังมองว่า PSF เป็นเหมือนกรอบมาตรฐานระดับสากล (Global criteria) ที่เข้ามารองรับกระบวนการสะท้อนคิด (Reflection) ของผู้สอนให้เป็นระบบมากยิ่งขึ้น และได้ข้อสรุปว่า การขอ PSF นั้นไม่ใช่เรื่องที่ยากเกินไป เพราะแท้จริงแล้วเกณฑ์การประเมินต่างๆ ล้วนเป็นสิ่งที่อาจารย์ทุกคนลงมือทำในการเรียนการสอนทุกๆ เทอมอยู่แล้ว เพียงแต่ที่ผ่านมาอาจจะยังไม่เคยถูกนำมาเขียนบันทึกหรือรวบรวมอย่างเป็นระบบเท่านั้นเอง

คำแนะนำสำหรับผู้ที่จะยื่น

• เริ่มจากทำแบบประเมินตนเอง (Self Assessment form) เพื่อเช็กว่าประสบการณ์ของเราสอดคล้องกับระดับใด
• ลองเล่าเคสของตนเองให้ผู้ที่เคยผ่านการประเมินฟัง เพื่อเสริมสร้างความมั่นใจ
• อย่ากังวลว่ากระบวนการจะยากเกินไป เพราะเกณฑ์การประเมินล้วนเป็นสิ่งที่อาจารย์ทำอยู่แล้วในชีวิตการทำงาน
• เริ่มต้นง่ายๆ ด้วย "โพสต์อิต" ให้เขียนทุกอย่างที่เคยทำลงไป แล้วนำมาจัดเรียงเป็นเรื่องราว (Storytelling) ก่อน
• ใช้ Generative AI ให้เป็นประโยชน์ โดยป้อนข้อมูลให้ AI ช่วยจับคู่ประสบการณ์เข้ากับเกณฑ์ (Map Criteria) ช่วยอธิบายเหตุผลประกอบ และช่วยขัดเกลาภาษา ซึ่งจะช่วยลดความยุ่งยากและทำให้เห็นภาพรวมได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

ผู้อ่าน สามารถรับชมการเสวนาจากวิทยาท่านอื่นๆ ได้ตามลิงก์ด้านล่างนี้

เรียบเรียงโดย นางสาวสิริปรียา กันตะปีติ

นักบรรณสารสนเทศ สำนักหอสมุด มจธ.

ผ่านการถอดเทปโดยเครื่องมือ Transkriptor