Coach Talk: Sharing Practices for Teaching Excellence แลกเปลี่ยนแนวปฏิบัติและประสบการณ์ในการขับเคลื่อนของผู้บริหารทางด้านการเรียนการสอนและการพัฒนาสู่มาตรฐาน PSF  

โดย รศ.ดร.ปริญญา เสงี่ยมสุนทร 

รองคณบดีฝ่ายวิชาการ คณะวิทยาศาสตร์

การแบ่งปันประสบการณ์โดย รองศาสตราจารย์ ดร.ปริญญา เสงี่ยมสุนทร (รองคณบดีฝ่ายวิชาการ คณะวิทยาศาสตร์) ได้สะท้อนถึงบทบาทสำคัญของอาจารย์พี่เลี้ยง (Mentor) การเป็นโค้ช (Coach) สำหรับอาจารย์ใหม่ ตลอดจนมุมมองที่มีต่อการขอรับรองมาตรฐานการสอน PSF (Professional Standards Framework) โดยสรุปประเด็นสำคัญได้ดังนี้

1. จุดเริ่มต้นและประสบการณ์การเป็นอาจารย์ใหม่

รศ.ดร.ปริญญา เล่าย้อนไปสมัยเรียนปริญญาเอกด้าน Pure Mathematics ซึ่งตั้งเป้าหมายชัดเจนว่าจะเป็นอาจารย์ เมื่อเข้ามาทำงานที่ มจท. ได้เข้าร่วมโครงการ NAS (New Academic Staff) รุ่นแรกๆ ที่มีการอบรมด้านการสอนอย่างเข้มข้นนานหลายเดือน ประสบการณ์นี้กลายเป็นรากฐานสำคัญที่ทำให้จัดการเรียนการสอนได้ดีจนได้รับรางวัล และเคยคิดว่าตนเองสอนได้ดีเพียงพอแล้วในตอนนั้น

2. มุมมองที่เปลี่ยนไปเมื่อรู้จักกับ PSF

ในระยะแรกอาจารย์ไม่ได้เข้าร่วมอบรม PSF เพราะมองว่าตนเองมีประสบการณ์แล้ว แต่ต่อมาเมื่อต้องเขียนขอรับรองและได้ศึกษาเกณฑ์อย่างจริงจัง จึงทำให้มุมมองเปลี่ยนไป โดยเปรียบเทียบว่า PSF ไม่ใช่แค่เส้นชัย แต่เป็น "กระจกสะท้อน" ที่ทำให้ได้หยุดคิดทบทวนตัวเองว่า การสอนที่ทำมาตั้งแต่อดีต ปัจจุบัน และอนาคตนั้น ทำไปเพื่ออะไร ส่งผลกระทบ (Impact) อย่างไร และจะพัฒนาให้ดีขึ้นได้อย่างไร

3. ประสบการณ์ในฐานะอาจารย์พี่เลี้ยง (Mentor)

อาจารย์ได้รับโอกาสให้เป็นพี่เลี้ยงข้ามศาสตร์ เช่น ดูแลอาจารย์จากภาควิชาเคมีและสายการศึกษา (Education) ทำให้ได้เรียนรู้ผ่านการสังเกตการณ์สอนทั้งแบบเลกเชอร์และในห้องปฏิบัติการ

แนวคิดหลักของการเป็นพี่เลี้ยงคือการสร้าง "พื้นที่ปลอดภัย" (Safe space) เพราะสิ่งที่อาจารย์ใหม่ต้องการไม่ใช่แค่ทฤษฎีการสอน แต่ต้องการความมั่นใจ และต้องการคนรับฟังปัญหาต่างๆ ทั้งเรื่องการปรับตัว งานวิจัย ระบบการทำงาน หรือแม้กระทั่งการได้บ่นเพื่อระบาย แล้วนำไปสู่การขับเคลื่อนแก้ปัญหาร่วมกัน

4. การเปลี่ยนบทบาทจาก "พี่เลี้ยง" สู่ "โค้ช" (Coach)

เมื่ออาจารย์ใหม่ต้องการขอรับรอง UK PSF ในระดับที่สูงขึ้น บทบาทจึงเปลี่ยนจากการเป็นผู้ให้คำแนะนำมาเป็น "โค้ช" ซึ่งเน้นการ "ตั้งคำถาม" แทนการชี้แนะ เพื่อให้ผู้ถูกโค้ชเกิดกระบวนการสะท้อนคิด (Self-reflection) และเห็นภาพสิ่งที่ตนเองทำได้ชัดเจนขึ้นในมุมมองที่ต่างออกไป โดยอาจารย์หวังให้กระบวนการนี้ส่งต่อไปเป็นวัฒนธรรมในองค์กร

5. การขับเคลื่อนระดับคณะและข้อคิดทิ้งท้าย

ในฐานะรองคณบดีฝ่ายวิชาการ ได้ผลักดันให้เกิดการพัฒนาการสอนอย่างต่อเนื่องผ่านระบบพี่เลี้ยงและการจัด Workshop ต่างๆ พร้อมทั้งฝากข้อคิดที่สำคัญไว้ว่า:

• "การสอนที่ดีไม่ได้เริ่มจากคำตอบที่ดี แต่เริ่มจากการมีคำถามที่ดี"
• ให้กำลังใจอาจารย์ใหม่ว่าไม่ต้องลังเลที่จะเขียนสะท้อนคิดด้วยตนเอง
• ฝากถึงอาจารย์พี่เลี้ยงว่า หน้าที่ของพี่เลี้ยงคือการเป็นส่วนเติมเต็มให้อาจารย์ใหม่ทำได้สำเร็จในรูปแบบของเขาเอง ไม่ใช่การไปจับผิด

หัวใจสำคัญในการพัฒนาการเรียนการสอนของคณะวิทยาศาสตร์ เริ่มจากการเปลี่ยนมุมมองต่อมาตรฐาน PSF ให้เป็น "กระจกสะท้อนคิด" เพื่อทบทวนเป้าหมายและผลกระทบของการสอน ควบคู่ไปกับการขับเคลื่อนผ่านระบบสนับสนุนอาจารย์ใหม่ โดยปรับบทบาทจากการเป็น "พี่เลี้ยง" ที่สร้างพื้นที่ปลอดภัยและรับฟังปัญหา ไปสู่การเป็น "โค้ช" ที่ใช้การตั้งคำถามกระตุ้นให้อาจารย์ใหม่เกิด Self-reflection ซึ่งเป้าหมายหลักของพี่เลี้ยงไม่ใช่การจับผิด แต่คือการเติมเต็มให้อาจารย์ใหม่เติบโตและประสบความสำเร็จได้ในรูปแบบของตนเอง

สามารถรับชมการเสวนาฉบับเต็มได้ที่ลิงก์ด้านล่างนี้

เรียบเรียงโดย นางสาวสิริปรียา กันตะปีติ

นักบรรณสารสนเทศ สำนักหอสมุด มจธ.

บทความนี้ใช้เครื่องมือ NotebookLM ช่วยในการถอดและสรุป