อะไรคือความจำเป็นของหน้ากระดาษหนาเตอะกลิ่นเก่า ในยุคที่ถามแชท (ChatGPT) ก็ได้คำตอบทันที?

ถ้าฉันเป็นนักปรัชญา คงตอบอย่างสวยงามว่าการอ่านมันคือเสน่ห์ หรือความงดงาม… ก็ Practical แล้ว ฟังดูไม่ค่อย useful เท่าไหร่ ถ้าคุณต้องเปิดตำราไป ๆ มา ๆ หลายรอบ เพื่อเจอคำตอบที่แชทสามารถให้คุณได้ในเวลาไม่กี่วินาที 

ใช่ … มันสวยงาม แต่มันเสียเวลา

แล้วใครบอกกันว่าหอสมุดมีแค่หนังสือ?

จริงๆ แล้ว คำถามนี้ไม่ได้อยู่ในหัวฉันมาก่อน จนกระทั่งวันหนึ่งที่ได้รับอีเมลจากสำนักหอสมุด ชวนมาสัมภาษณ์เกี่ยวกับประสบการณ์การทำงานและกิจกรรมที่เคยทำ เพื่อจะนำไปตีพิมพ์ในวารสารมหาวิทยาลัย

ตอนแรกฉันงงนิดหน่อย ทำไมหอสมุดถึงสนใจเรื่องของฉัน ฉันไม่ได้เป็นนักอ่านตัวยง ไม่ได้ยืมหนังสือเป็นร้อยเล่ม ฉันเป็นแค่นักศึกษาธรรมดาคนหนึ่งที่บ้าทำกิจกรรมเท่านั้นเอง

แต่สิ่งที่ฉันไม่รู้ตอนนั้นคือ นี่คือจุดเริ่มต้นของการมองหอสมุดใหม่ทั้งหมด

เมื่อประสบการณ์กลายเป็นมรดก

วันนัดสัมภาษณ์ ฉันเดินเข้าหอสมุด อาคารที่เคยเดินผ่านทุกวันโดยไม่ได้เข้าไปสักครั้ง วันนี้กลับต้องมานั่งในออฟฟิศชั้น 2 คุยกับทีมงานหอสมุดเป็นชั่วโมง

เราคุยกันเรื่องงานที่ฉันเคยทำ กิจกรรมที่เคยจัด ความท้าทาย บทเรียน และสิ่งที่อยากบอกน้องๆ รุ่นต่อไป พี่บรรณารักษ์จดบันทึกอย่างตั้งใจ บางทีก็ถามลึกเข้าไป "แล้วตอนนั้นคิดยังไง?" "เจออุปสรรคไหม?" "แนะนำน้องๆ ยังไง?"

ฉันตอบไปตามตรง บางคำตอบก็ดู clumsy นิดหน่อย แต่พี่เขาบันทึกไว้ทุกอย่าง

พอจบการสัมภาษณ์ ออกมาจากออฟฟิศ ฉันถึงได้สังเกตจริงๆ ว่าชั้น 2 นี้มันต่างจากที่อื่น

จดหมายเหตุแห่งพระจอมเกล้าธนบุรี

ทางเดินชั้น 2 มี KMUTT Archive มีกรอบรูปขาวดำแขวนอยู่เต็มผนัง ภาพของมหาวิทยาลัยสมัยก่อนที่ยังเป็นวิทยาลัยเทคนิค อาคารเรียนที่ยังเป็นตึกเตี้ย ๆ สนามหญ้าที่กว้างขวางกว่าตอนนี้เยอะ นักศึกษาในชุดฟอร์มรุ่นคุณปู่

มีชั้นวางเอกสาร ที่ดูดี ๆ คือเอกสารการก่อตั้งมหาวิทยาลัย บันทึกการประชุม ภาพถ่ายอธิการบดีทุกยุค หรือ Wall of Fame ผนังที่รวบรวมศิษย์เก่าที่ประสบความสำเร็จในสาขาต่างๆ

ตอนนั้นฉันถึงได้ตระหนัก

ที่นี่ไม่ใช่แค่ห้องเก็บหนังสือ

ที่นี่คือจดหมายเหตุของพระจอมเกล้าธนบุรี

ที่นี่คือหลักฐานยืนยันการเคยมีอยู่ของที่นี่

และวันนี้ ประสบการณ์ของฉันกำลังจะถูกบันทึก จดจำ และส่งต่อ เหมือนกับภาพถ่าย เอกสาร และเรื่องราวทั้งหมดที่อยู่ที่นี่

ฉันที่เรียนปี 4 เป็นพี่แล้ว แต่กลับรู้อะไรเกี่ยวกับที่นี่น้อยมาก

การค้นพบ Vision ที่ตรงกัน

พอเดินออกจากหอสมุดวันนั้น มีคำถามหนึ่งติดอยู่ในหัว ทำไมหอสมุดถึงทำแบบนี้?

ทำไมไม่แค่เก็บหนังสือ ทำไมต้องสัมภาษณ์นักศึกษา ทำไมต้องบันทึกประสบการณ์ ทำไมต้องสร้าง archive ทำไมต้องใส่ใจในเรื่องเหล่านี้?

แล้วฉันก็เข้าใจ

เพราะหอสมุดกำลังทำสิ่งเดียวกันกับที่ฉันพยายามทำ

ฉันใช้เวลาหลายปีในการจัดกิจกรรมต่างๆ เพื่อเสริมศักยภาพนักศึกษา จัดเวิร์กช็อป งาานแข่งนู่นนี่ แชร์ประสบการณ์การทำงาน และอีกมายมาย

Vision ของฉันตั้งแต่แรก คือการสร้างพื้นที่

พื้นที่ที่นักศึกษา บุคคลากร ชุมชน และคนทั่วไป เข้าถึงการเรียนรู้ได้

ไม่ใช่แค่เข้าถึงข้อมูล แต่เข้าถึงประสบการณ์ เข้าถึงคน เข้าถึงโอกาส ที่จะเติบโต

และหอสมุด มจธ. กำลังทำสิ่งเดียวกันนี้ แต่ในระดับที่ใหญ่กว่า ยาวนานกว่า และครอบคลุมกว่ามาก

หอสมุดไม่ใช่แค่อาคาร แต่เป็น Platform

ฉันเพิ่งเริ่มย้อนคิดไปว่าฉันใช้ทรัพยากรของหอสมุดบ่อย

ทุกครั้งที่จัดกิจกรรม สิ่งแรกที่ฉันทำคือ จอง Auditorium ชั้น 3 หรือ Meeting Rooms ในชั้น 1

แต่สิ่งที่สำคัญกว่าห้อง คือปรัชญาที่อยู่เบื้องหลังมัน

หอสมุดไม่ได้แค่ให้พื้นที่ว่างๆ มา หอสมุดเปิดพื้นที่ ให้นักศึกษาสร้างสรรค์อะไรบางอย่าง

ให้คนที่มีความรู้ มาแชร์

ให้คนที่กำลังหาความรู้ มาเข้าถึง

ให้คนที่มี passion เดียวกัน มาเจอกัน

หอสมุดไม่ใช่แค่อาคาร มันคือ platform

มากกว่าหนังสือ: Ecosystem ของการเรียนรู้

สิ่งที่หอสมุดสร้างขึ้น ไม่ใช่แค่ collection ของหนังสือ

มันคือ ecosystem ของการเรียนรู้

มีทรัพยากรดิจิทัล

มีทรัพยากรกายภาพ

มีพื้นที่หลากหลาย

มีบริการสนับสนุน

มีชุมชน

และที่สำคัญที่สุด มันบันทึกความรู้ ไว้

คุณล่ะ... ยังคิดว่าหอสมุดมีแค่หนังสืออยู่รึเปล่า?