จากบทใหญ่สู่หน่วยเล็ก: ปฏิวัติด้วยการเรียนรู้แบบModule

"Learning is not attained by chance, it must be sought for with ardor and attended to with diligence."

“การเรียนรู้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ ต้องเสาะหาอย่างตั้งใจ และใส่ใจอย่างขยันขันแข็ง”

– Abigail Adams         

           การเรียนรู้ นับเป็นทักษะและการฝึกฝนที่แต่ละคนยังคงต้องดำเนินต่อไปแม้จะมีอายุมากเท่าไหร่หรือจบการศึกษาไปนานแค่ไหนแล้วก็ตามแต่ เป็นสิ่งที่ต้องพึ่งพาความขยันหมั่นเพียรเสมอ อันที่จริงเคยพบคำกล่าวหนึ่งราวว่า “ใครที่หยุดเรียนรู้แล้ว ก็เท่ากับเข้าวัยชราเป็นที่เรียบร้อย ต่อให้เขาผู้นั้นจะอายุสิบแปดหรือแปดสิบก็ตาม”

           กล่าวคือ คนเราล้วนต้องเรียนรู้ต่อสิ่งใหม่กันทั้งสิ้น ปฏิเสธได้ยากว่าคนเราไม่ต้องเรียนรู้อะไรอีกแล้ว สิ่งที่เป็นโจทย์ให้คนยุคสมัยนี้ คือ จะเรียนรู้ต่ออย่างไรหลังจากจบการศึกษาในมหาวิทยาลัยไป? เป็นสิ่งที่พอบางคนเรียนจบแล้วก็ปล่อยชีวิตทันที แม้จะได้งานทำแต่การพัฒนาตนเองกลับหยุดยั้งไปเป็นที่เรียบร้อย

           ด้วยเหตุนี้ ประตูการศึกษาจึงไม่หยุดยั้ง แม้จะมีสื่อที่เป็นสิ่งพิมพ์อย่างหนังสือ หรือสื่อจากดิจิทัล ก็พร้อมประเคนมอบให้กับผู้ที่ต้องการต่อยอดทักษะของเขาผู้นั้นให้โดยที่อาจไม่ต้องแสวงหา (เพราะอยู่แค่ปลายนิ้วโทรศัพท์) แค่การเสิร์ช Google ก็ช่วยได้เยอะมากจากแหล่งความรู้ที่มีอนยู่ในแพลตฟอร์มนั้น อาจเข้าไปอ่านบทความสั้นๆ หรือไปลงคอร์สออนไลน์ก็นับว่ามีประโยชน์ทั้งสิ้น

           กล่าวถึงตรงนี้ เมื่อกล่าวถึงการเรียนการสอนโดยลงคอร์สออนไลน์ ก็นับว่าเป็นทางเลือกหนึ่งที่เหมาะสม ไม่เพียงได้รับแค่ความรู้ แต่บางที่ยังมีการมอบประกาศนียบัตรให้หากสามารถสำเร็จการศึกษาได้ตามเป้าหมายที่ทางหลักสูตรนั้นๆ ได้ตั้งไว้ และที่สำคัญคือมีครอบคลุมในหลายแขนงความรู้ มีทั้งของประเทศไทยเอง และแพลตฟอร์มของต่างประเทศ ซึ่งอาจแบ่งการเรียนการสอนเป็นโมดูล (Module) เพื่อแยกขอบเขตของเนื้อหาให้ชัดเจนล่ายต่อผู้เรียน รวมถึงสามารถวัดประสิทธิภาพของผู้เรียนได้ว่าจากที่ได้ไปศึกษามาแต่ละโมดูลแล้ว ได้รับความรู้มากน้อยแค่ไหน ซึ่งเราจะกล่าวถึงในบทความชิ้นนี้

ว่าด้วยการเรียนการสอนเป็นโมดูล?

           การเรียนแบบเป็นโมดูล จัดเป็นกลุ่มประสบการณ์ที่จัดขึ้นเพื่อให้ผู้เรียนได้มีโอกาสแสดงพฤติกรรมตามที่ระบุไว้ในจุดมุ่งหมาย ในแต่ละโมดูลอาจมีรายละเอียดแตกต่างกันไปตามแต่ผู้สอนหรือแต่ละสาขาวิชา โดยจะเป็นสื่อการเรียนรู้ที่มุ่งพัฒนาให้ผู้เรียนเกิดความรู้ได้ตามที่ผู้เรียนต้องการ ขณะที่แต่ละโมดูลควรจะประกอบไปด้วยการตั้งวัตถุประสงค์ที่ชัดเจน มีกิจกรรมต่างๆ ให้ผู้เรียนได้ลงมือทำ มีการประเมินความรู้ และเป็นการเรียนที่ผู้เรียนจะต้องผลักดันตนเองเป็นอย่างยิ่ง

           กล่าวคือ โมดูล มีพื้นฐานแนวคิดในหลักการมุ่งเน้นที่การแบ่งหลักสูตรปกติออกเป็นหน่วยเล็กๆ แยกจากกัน มีความเป็นอิสระและไม่ต้องจัดเรียงตามลำดับระหว่างโมดูลแต่ละหน่วย แนวทางการจัดการศึกษาแบบโมดูลนั้นมุ่งให้ผู้เรียนเป็นผู้จัดการหรือรับผิดชอบตนเอง ทั้งนี้ การเรียนรู้แบบโมดูลนั้นเป็นแนวทางการดำเนินงานที่มุ่งเน้นไปยังผลลัพธ์การเรียนรู้ ซึ่งผลลัพธ์การเรียนรู้นี้มีความสัมพันธ์กันกับการเรียนรู้ของผู้เรียนและการออกแบบโมดูล

           ขณะที่ประโยชน์ที่เห็นได้อย่างชัดเจนมากที่สุดในการแบ่งการเรียนรู้ออกเป็นโมดูลคือ การที่ผู้เรียนสามารถเลือกเวลาที่เหมาะสมได้ในการเรียน ผู้สอนมีความยืดหยุ่นในการจัดเตรียมเอกสาร สิ่งประกอบการเรียนและผู้เรียนจะเกิดทักษะการเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง นอกจากนั้นการเรียนรู้แบบเป็นโมดูล ก่อให้เกิดความสมดุลในการศึกษามากกว่านั้นคือสามารถแบ่งเวลาเรียนในแต่ละปีออกเป็นภาคเรียนต่างๆ ได้อย่างสอดคล้องกับผู้เรียนและวางกฎระเบียบในการเรียนการสอนที่มีความแตกต่างระหว่างรายวิชาอีกด้วย

           เกี่ยวผลการใช้การเรียนแบบโมดูล ด้านคุณอุษา สถิตย์มั่น ร่วมกับคุณมานะ ขาวเงิน และคุณจิตสาภา สาคร ได้มีบทความงานวิจัยชิ้นซึ่งทดลองพัฒนาหลักสุตรแบบโมดูลด้านภาษาอังกฤษในงานโลจิสติกส์ โดยนำไปใช้กับกลุ่มตัวอย่างที่เป็นหนักงานในบริษัทหนึ่งจำนวน 20 คน มีแบบทดสอบสัมภาษณ์อย่างเจาะลึก แบบทดสอบวัดระดับความสามารถทักษะทางภาษาอังกฤษในงานโลกจิสติกส์ และแบบทดสอบความพึงพอใจ โดยมีผลการทดสอบด้านภาษาอังกฤษให้กับพนักงาน ปรากฏว่า พนักงานมีสมรรถนะด้านภาษาอังกฤษก่อนและหลังเข้าร่วมหลักสูตร มีคะแนนสูงขั้นกว่าก่อนเรียนเฉลี่ยอยู่ที่ราว 13.10 คะแนน รวมถึงมีผลคะแนนความพึงพอใจอยู่ที่ร้อยละ 90

           จะเห็นได้ว่าการเรียนแบบเป็นโมดูลเริ่มมีความกว้างขวางมากยิ่งขึ้นและล้วนเป็นประโยชน์ทั้งสิ้นกับผู้เรียน เกี่ยวกับเรื่องนี้ ทางมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล่าธนบุรี ได้มีบริการให้นักศึกษาและบุคลากรสามารถเข้ามาเรียนรู้ในหลักสูตรต่างๆ แบบเป็นโมดูลได้ผ่านแพลตฟอร์ม Coursera ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มระดับโลก มีหลักสูตรจำนวนมากรวมอยู่ในที่เดียวกันไว้ และมีมีรูปแบบซับไตเติ้ลภาษาไทยให้สามารถทำความเข้าใจได้ง่ายยิ่งขึ้น สามารถดูข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ลิงก์นี้

           เมื่อกล่าวมาถึงจุดนี้ ทราบได้เลยว่าการเรียนการสอนแบบเป็นโมดูลนั้นไม่ใช่เพียงแค่การแบ่งบทเรียนให้สั้นลง แต่คือการออกแบบการเรียนรู้ที่ยึดผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง มีเป้าหมายที่ชัดเจน และสามารถประยุกต์ใช้ในโลกจริงได้ทักที หากผู้สอนเข้าใจในหลักการจัดการเรียนการสอน ผลประโยชน์ที่ดีก็ย่อมตกไปสู่ผู้เรียน และการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ล้วนสามาถรสนองตอบต่อการเปลี่ยนแปลงของโลกได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน

Reference

1 : Muhammad Salman. (8 September 2019). “LEARNING IS NOT ATTAINED BY CHANCE, IT MUST BE SOUGHT FOR WITH ARDOR AND ATTENDED TO WITH DILIGENCE.” ―ABIGAIL ADAMS. Medium. “LEARNING IS NOT ATTAINED BY CHANCE, IT MUST BE SOUGHT FOR WITH ARDOR AND ATTENDED TO WITH DILIGENCE.” ―ABIGAIL ADAMS | by Muhammad Salman | Medium

 2 : ณัฏฐชัย รักแก้ว. (29 สิงหาคม 2553). บทเรียนโมดูล(Instructional Module) (นวัตกรรมสื่อการสอน). GotoKnow. บทเรียนโมดูล - GotoKnow

3 : รัตนะ บัวสนธ์. (2566). โมดูล : ทางเลือกเพื่อความอยู่รอดในการจัดการศึกษาของมหาวิทยาลัยไทย. วารสารศิลปากรศึกษาศาสตร์วิจัย, 15(1). 1-11. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/suedureasearchjournal/article/download/265989/178331

4 : อุษา สถิตย์มั่น, มะนะ ขาวเงิน และจิตสุภา สาคร. (2564). การพัฒนาหลักสูตรแบบโมดูล และยกระดับศักยภาพภาษาอังกฤษทางด้านโลกจิสติกส์ในภาคอุตสาหกรรม. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 4(3). 126-138. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/SSRUJPD/article/download/254815/173575