ในสถานการณ์วิกฤติด้านพลังงานน้ำมันในปัจจุบัน การมีเทคโนโลยีสารสนเทศที่ทันสมัยเข้ามาสนับสนุนย่อมเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้สังคมสามารถปรับตัวและก้าวผ่านวิกฤติดังกล่าวได้ เทคโนโลยีไม่เพียงแต่ทำหน้าที่เป็นเครื่องมือในการจัดการข้อมูลแต่ยังเป็นกลไกการส่งเสริมความร่วมมือระหว่างบุคคลในรูปแบบของการพัฒนาแพลตฟอร์มร่วมกันและการสร้างชุมชนออนไลน์ที่เปิดโอกาสให้ผู้ใช้งานสามารถแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารและประสบการณ์ที่เกี่ยวข้องได้อย่างทันท่วงที

ตัวอย่างที่น่าสนใจจากการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดังกล่าว คือ เรื่องราวของการพัฒนาเว็บไซต์ oilcheck.site ซึ่งพัฒนาโดยนักศึกษาผู้มีความมุ่งมั่นโดยใช้ระยะเวลาเพียงสองสัปดาห์ในการออกแบบและพัฒนาระบบจนสามารถใช้งานได้จริง แพลตฟอร์มนี้ทำหน้าที่เป็นชุมชนดิจิทัลผ่านการประยุกต์เทคโนโลยีสารสนเทศระบุตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ (Global Positioning System : GPS) เพื่อให้ผู้ใช้งานสามารถแบ่งปันข้อมูลน้ำมันในสถานีบริการต่าง ๆ ได้แบบเรียลไทม์ไม่ว่าจะเป็นตำแหน่งที่ตั้งหรือปริมาณน้ำมันคงเหลือ เมื่อได้มีโอกาสสัมภาษณ์นักศึกษาผู้พัฒนาเว็บไซต์ นายดลธรรม เจริญธรรมกิจ นักศึกษาชั้นปีที่ 4 ภาควิชาคณิตศาสตร์ วิทยาการคอมพิวเตอร์ประยุกต์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี จึงได้เห็นเรื่องราวการพัฒนาต่อยอดได้อย่างน่าสนใจ

เส้นทางสู่นักพัฒนา

จุดเริ่มต้นของดลธรรมเกิดจากความสนใจด้านการเขียนโปรแกรม ซึ่งเริ่มตั้งแต่ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โดยเริ่มศึกษาเรียนรู้ด้วยตนเองและพัฒนาทักษะผ่านการประกวดโครงการต่าง ๆ มาบ้าง หนึ่งในผลงานที่เล่าให้เราฟังนั่นคือ การพัฒนาแอปพลิเคชันสำหรับแสดงข้อมูลสนามบาสเกตบอลในพื้นที่สาธารณะ โดยดลธรรมนั้นมีงานอดิเรกจากการเล่นบาสเกตบอลกับเพื่อน แต่พื้นที่สนามบาสฯ เป็นพื้นที่ ๆ ต้องแชร์ร่วมกัน ทุกคนต้องจับจองและไม่สามารถจะรับรู้ได้ว่า ถึงคิวของเราเมื่อไหร่ ต้องไปนั่งเฝ้าฯ เขาจึงใช้ระบบระบุตำแหน่ง (Location-based services) เพื่อบอกสถานะของสนาม เช่น จำนวนผู้ใช้งานหรือคิวการจอง ใช้ในกลุ่มที่ใช้พื้นที่ร่วมกัน จากจุดเริ่มต้นเล็ก ๆ นั้นเราจะเห็นแนวคิดการพัฒนาเทคโนโลยีจากปัญหาในชีวิตจริง ซึ่งเป็นแนวคิดที่ต่อยอดนำมาสู่การพัฒนา Oilcheck.site ในปัจจุบัน

แรงบันดาลใจของ Oilcheck.site

แนวคิดหลักที่เกิดจากความต้องการเทคโนโลยีเป็นเครื่องมือในการแก้ปัญหาเชิงสังคมโดยเฉพาะในภาวะวิกฤติกที่ข้อมูลมีความสำคัญต่อการตัดสินใจ แพลตฟอร์มนี้จึงถูกออกแบบให้เป็นระบบที่เปิดโอกาสให้ผู้ใช้งานสามารถมีส่วนร่วมในการรายงานข้อมูลแสดงบนแผนที่แบบกำหนดตำแหน่งได้อย่างเรียลไทม์ ซึ่งเบื้องหลังเป็นการใช้ Generative AI เพื่อสนับสนุนกระบวนการพัฒนาโปรแกรม ทั้งในด้านการเขียนโค้ด ออกแบบโครงสร้างเว็บไซต์ การแก้ปัญหาเชิงเทคนิค รวมทั้งร่วมกับการแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับเพื่อนในแวดวงวิชาการเดียวกัน ร่วมกันขอคำปรึกษาจากอาจารย์ผู้เชี่ยวชาญในสาขา สะท้อนให้เห็นถึงการบูรณาการความรู้จากมนุษย์และปัญญาประดิษฐ์

ภาพหน้าจอของเว็บไซต์ Oilcheck.site version 2

สิ่งที่จะพัฒนาต่อ

ความท้าทายในการพัฒนาระบบ ด้วยความที่ระบบสามารถพัฒนาได้อย่างรวดเร็วในระยะเวลาอันจำกัดแต่หนึ่งในความท้าทายที่สำคัญ คือ ความปลอดภัยของระบบสารสนเทศ (Information Security) โดยเฉพาะความเสี่ยงที่อาจเกิดจากการใช้งานในลักษณะเปิด เช่น การแนบลิงก์ที่ไม่ปลอดภัย การแพร่กระจายของมัลแวร์ ซึ่งดลธรรมและทีมพัฒนาระบบดังกล่าวได้ตระหนักถึงความเสี่ยงซึ่งยังคงจะใช้ AI มาช่วยพัฒนาระบบให้ใหญ่ขึ้น รองรับผู้ใช้งานได้มากขึ้น และมีความปลอดภัยด้วย อย่างเช่น จะมีการตรวจสอบและกรองข้อมูลจากผู้ใช้งานมากขึ้น ป้องกันการโจมตีในรูปแบบต่าง ๆ เพิ่มระบบการยืนยันตัวตนเพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือของข้อมูล และการเข้ารหัสข้อมูลเพื่อปกป้องข้อมูลของผู้ใช้งาน ซึ่งปัจจุบันในขณะที่ระบบยังไม่ได้ใหญ่มาก ดลธรรมมุ่งในการให้ความสำคัญกับการรับฟังความคิดเห็นของผู้ใช้งานโดยเฉพาะในประเด็นที่ตอ้งการแก้ไขอย่างเร่งด่วน เพื่อให้สามารถอัปเดตระบบและเผยแพร่เวอร์ชั่นใหม่ได้อย่างรวดเร็วและสอดคล้องกับสถานการณ์จริง และรองรับในอนาคตที่จะมีระบบที่ใหญ่ขึ้นกว่านี้ได้ดียิ่งขึ้น

Oilcheck.site เป็นเพียงกรณีตัวอย่างหนึ่งใน มจธ. แห่งนี้ที่แสดงให้เห็นถึงศักยภาพของผู้เรียนในการประยุกต์ใช้ความรู้ความสามารถโดยใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อมาสู่การแก้ปัญหาทางสังคม ซึ่ง Oilcheck.site ชี้ให้เห็นแล้วว่า การมีส่วนร่วมของทุกคนเป็นองค์ประกอบสำคัญทั้งในแง่มุมของการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ของทีมผู้พัฒนาและสังคมแห่งการแบ่งปันข้อมูลระหว่างผู้ใช้งาน การให้ข้อมูลเชิงพื้นที่แบบเรียลไทม์ สิ่งเหล่านี้เป็นส่วนสำคัญในการผลักดันให้เกิดการพัฒนาระบบอย่างต่อเนื่องภายใต้วิกฤติพลังงานข้อจำกัดด้านเวลาและทรัพยากร

อ้างอิง

(ดลธรรม เจริญธรรมกิจ, นักศึกษาที่น่ารู้จัก, 3 เมษายน 2569).